Điều hòa sinh trưởng / Điều chỉnh chín, rụng, bảo quản sau thu hoạch / Ethylene trong cây trồng

Ethylene trong cây trồng

Ethylene là hormone thực vật ở dạng khí, có liên quan chặt chẽ đến chín quả, rụng lá, rụng hoa, già hóa mô và phản ứng stress của cây. Hiểu đúng vai trò của Ethylene giúp nhà vườn nhận diện vì sao trái chín nhanh, lá rụng, hoa rụng hoặc nông sản mau già, từ đó chọn hướng quản lý phù hợp hơn trong canh tác và sau thu hoạch.

Đọc nhanh bài viết

Ethylene là hormone khí tự nhiên của cây.
Liên quan đến chín quả, rụng lá, rụng hoa, già hóa mô và stress.
Ethylene tăng cao có thể làm nông sản chín nhanh hơn và giảm thời gian bảo quản.
Quản lý Ethylene gắn với thu hoạch, vận chuyển, thông khí và bảo quản.

Mục lục bài viết

Ethylene là gì?

Ethylene là một hormone thực vật tồn tại ở dạng khí. Cây có thể tự tạo ra Ethylene trong quá trình sinh trưởng, chín, già hóa, rụng hoặc khi gặp stress như dập cơ học, nhiệt độ bất lợi, thiếu nước, úng nước hoặc bệnh hại.

Vì Ethylene là khí, tác động của nó không chỉ nằm trong từng cây mà còn liên quan đến môi trường xung quanh nông sản sau thu hoạch. Nông sản nhạy cảm có thể chín nhanh hơn nếu để chung với nguồn phát Ethylene mạnh.

Khác Ethephon

Ethylene là hormone khí tự nhiên; Ethephon là hoạt chất có thể giải phóng Ethylene sau khi vào mô cây.

Khác ABA

ABA thiên về stress nước, khí khổng và ngủ nghỉ; Ethylene thiên hơn về chín, rụng và già hóa mô.

Ethylene tác động lên cây như thế nào?

Kích hoạt chín

Ở nhiều loại quả, Ethylene là tín hiệu quan trọng trong quá trình chuyển màu, mềm mô và thay đổi hương vị khi chín.

Liên quan rụng

Ethylene có thể tham gia hình thành vùng rời, làm tăng rụng lá, hoa hoặc trái trong một số điều kiện.

Thúc già hóa mô

Mô thực vật có thể già nhanh hơn khi tín hiệu Ethylene tăng, nhất là sau thu hoạch hoặc khi bị tổn thương.

Phản ứng stress

Cây bị dập, nóng, lạnh, úng, hạn hoặc bệnh có thể tăng sinh Ethylene như một tín hiệu stress.

Ethylene là tín hiệu sinh lý tự nhiên, không phải chỉ là chất làm chín. Quản lý Ethylene cần đặt trong bối cảnh độ già thu hoạch, nhiệt độ, thông khí và mức độ nhạy cảm của từng loại nông sản.

Vai trò chính của Ethylene trong cây trồng

Chín sinh lý

Giúp giải thích quá trình chuyển từ trạng thái già sinh lý sang chín ở một số nhóm quả.

Rụng và già hóa

Liên quan đến rụng lá, rụng hoa, rụng trái và suy giảm chất lượng mô nếu tín hiệu quá mạnh.

Bảo quản sau thu hoạch

Là yếu tố cần quản lý trong kho, thùng vận chuyển hoặc khu đóng gói nông sản nhạy cảm.

Chỉ báo stress

Ethylene tăng có thể cho thấy cây hoặc nông sản đang chịu áp lực môi trường, bệnh hoặc tổn thương cơ học.

Ethylene khác gì với Ethephon, Ethylene, ABA và 1-MCP?

Cùng là điều hòa sinh trưởng nhưng mỗi nhóm có hướng tác động khác nhau. Không nên thay thế hoạt chất chỉ vì cùng được gọi là “hormone” hoặc “chất kích”.

Khác Ethephon

Ethylene là hormone khí tự nhiên; Ethephon là hoạt chất có thể giải phóng Ethylene sau khi vào mô cây.

Khác ABA

ABA thiên về stress nước, khí khổng và ngủ nghỉ; Ethylene thiên hơn về chín, rụng và già hóa mô.

Khác 1-MCP

1-MCP làm giảm phản ứng của mô với Ethylene, trong khi Ethylene là tín hiệu kích hoạt phản ứng đó.

Khác dinh dưỡng

Ethylene không thay thế Kali, Canxi, Magie, nước ổn định hoặc thu hoạch đúng độ già.

Khi nào nên dùng Ethylene?

Nhận diện chín và rụng

Quan tâm khi trái chín nhanh, lá rụng, hoa rụng hoặc nông sản mau già hơn bình thường.

Quản lý sau thu hoạch

Cần theo dõi trong kho, thùng kín, vận chuyển hoặc khi nông sản nhạy cảm để chung với nguồn phát Ethylene.

Phân biệt stress

Ethylene có thể tăng khi cây hoặc nông sản bị dập, úng, hạn, nóng, lạnh hoặc bệnh.

Thiết kế bảo quản

Dùng kiến thức về Ethylene để bố trí thông khí, phân loại và tách nhóm nông sản phù hợp.

Chỉ nên dùng khi cây còn sức phản ứng, mục tiêu kỹ thuật rõ và nền rễ, nước, dinh dưỡng tương đối ổn định.

Khi nào không nên dùng Ethylene?

Để chung nông sản không phù hợp

Không để nông sản nhạy cảm với Ethylene cạnh nguồn phát mạnh nếu mục tiêu là kéo dài bảo quản.

Kho kín, thiếu thông khí

Môi trường bí có thể làm Ethylene tích lũy và khiến nông sản mau già.

Nông sản bị dập, bệnh

Quả dập hoặc bệnh có thể phát Ethylene mạnh hơn, ảnh hưởng lô hàng xung quanh.

Thu hoạch quá non

Quản lý Ethylene không sửa được nền chất lượng nếu nông sản chưa đủ già sinh lý.

Nhầm với Ethephon

Không đồng nhất hormone khí Ethylene với hoạt chất xử lý Ethephon.

Không rõ yêu cầu thị trường

Có thị trường cần chín nhanh, có thị trường cần giữ lâu; cần xác định trước khi quản lý.

Lưu ý khi sử dụng

Không đưa liều lượng cụ thể hoặc công thức phối trộn. Khi dùng Ethylene cần đọc kỹ nhãn, đúng cây trồng, đúng mục tiêu, đúng thời điểm và đúng quy định hiện hành.

Ethylene cần kết hợp với gì?

Ethylene chỉ là công cụ điều chỉnh tín hiệu sinh trưởng. Hiệu quả bền hơn khi đi cùng nền chăm sóc đúng và không dùng để che lấp nguyên nhân cây đang suy.

Độ già thu hoạch

Thu đúng độ già quyết định chất lượng nền trước khi nông sản phản ứng với Ethylene.

Thông khí và nhiệt độ

Thông khí, làm mát và nhiệt độ phù hợp giúp hạn chế tích lũy Ethylene không mong muốn.

Phân loại nông sản

Loại bỏ quả dập, bệnh, quá chín để giảm nguồn phát Ethylene trong lô hàng.

Yêu cầu bảo quản

Cần biết mục tiêu là chín đồng đều, vận chuyển xa hay kéo dài thời gian thương phẩm.

Dùng đúng và dùng sai khác nhau thế nào?

Dùng đúng

Hiểu Ethylene là tín hiệu khí tự nhiên.
Phân loại nông sản theo độ chín và tình trạng dập bệnh.
Quản lý thông khí, nhiệt độ và nguồn phát Ethylene.
Tách nhóm nông sản nhạy cảm khi cần giữ lâu.

Dùng sai

Nghĩ mọi Ethylene đều xấu hoặc đều cần tăng.
Để chung quả quá chín với nông sản cần bảo quản lâu.
Thu hoạch quá non rồi kỳ vọng Ethylene tạo chất lượng.
Không kiểm soát kho kín, vận chuyển và thông khí.

Ethylene có thể có lợi hoặc bất lợi tùy mục tiêu. Vấn đề chính là quản lý đúng thời điểm, đúng độ già và đúng điều kiện sau thu hoạch.