Tác động vào hướng sinh trưởng
Nhóm này giúp cây bật chồi, ra đọt, kéo dài mô, phân chia tế bào hoặc phục hồi sinh trưởng khi cây có đủ nền dinh dưỡng và bộ rễ còn khỏe.
ĐIỀU HÒA SINH TRƯỞNG CÂY TRỒNG / NHÓM KÍCH THÍCH SINH TRƯỞNG
Kích thích sinh trưởng
Kích thích sinh trưởng tác động đến quá trình ra đọt, bật chồi, kéo dài tế bào, phân chia tế bào và phục hồi sinh trưởng của cây. Đây không phải là phân bón, mà là nhóm điều chỉnh hướng phát triển của cây, cần dùng đúng mục tiêu và đúng thời điểm.
Tóm tắt nhanh
Không thay thế phân bón
Chất kích thích sinh trưởng chỉ là tín hiệu điều chỉnh. Nếu cây thiếu dinh dưỡng, thiếu nước hoặc rễ yếu, kích mạnh có thể làm cây tiêu hao thêm.
Dễ sai thời điểm
Dùng sai lúc cây cần ra hoa, giữ trái hoặc hãm đọt có thể làm cây quá sung, mô mềm, khó ra hoa hoặc đọt cạnh tranh với trái.
Hiểu đúng về nhóm kích thích sinh trưởng
Kích thích sinh trưởng là các chất có khả năng tác động đến quá trình sinh trưởng của cây, như kéo dài tế bào, phân chia tế bào, bật chồi, phát triển đọt, tăng sinh khối hoặc hỗ trợ cây phục hồi sau một giai đoạn bị kìm hãm.
Cần hiểu rằng nhóm này không phải là phân bón. Phân bón cung cấp vật liệu dinh dưỡng cho cây. Còn chất kích thích sinh trưởng giống như tín hiệu điều khiển, làm cây chuyển nguồn lực sang một hướng phát triển nhất định.
Nếu cây khỏe, rễ tốt, nước ổn định và dinh dưỡng nền đầy đủ, nhóm này có thể hỗ trợ cây phát triển nhanh hơn hoặc đồng đều hơn. Nhưng nếu cây đang suy, rễ yếu, đất úng hoặc thiếu dinh dưỡng, dùng chất kích thích sinh trưởng quá mạnh có thể làm cây mất sức thêm.
Vai trò chính của nhóm kích thích sinh trưởng
Bật chồi, ra đọt
Hỗ trợ cây ra chồi mới, kéo cơi đọt và phục hồi sinh trưởng sau cắt tỉa, sau thu hoạch hoặc sau một giai đoạn bị kìm hãm.
Kéo dài tế bào
Một số hoạt chất như Gibberellin có thể làm mô cây kéo dài, thân, cuống hoặc một số cơ quan sinh trưởng phát triển mạnh hơn.
Phân chia tế bào
Cytokinin liên quan nhiều đến phân chia tế bào, bật chồi bên, phát triển mô non và một số giai đoạn đầu của trái non.
Hỗ trợ phục hồi sinh lý
Một số nhóm như Brassinosteroid hoặc Triacontanol có thể hỗ trợ cây phục hồi sinh trưởng, tăng hoạt động sinh lý và chống stress nhẹ khi dùng đúng điều kiện.
Các hoạt chất chính trong nhóm kích thích sinh trưởng
GA3
GibberellinGA3 thường liên quan đến kéo dài tế bào, kéo dài thân, phá ngủ, hỗ trợ nảy mầm và một số ứng dụng trong phát triển mô hoặc trái. Dùng sai có thể làm cây vươn mềm, khó kiểm soát đọt hoặc ảnh hưởng ra hoa.
GA4+7
GibberellinGA4+7 cũng thuộc nhóm Gibberellin, thường được nhắc đến trong một số ứng dụng điều chỉnh sinh trưởng, phát triển trái hoặc hình dạng trái. Cần dùng đúng cây trồng, đúng giai đoạn và đúng mục tiêu.
Cytokinin
Nhóm phân chia tế bàoCytokinin hỗ trợ phân chia tế bào, bật chồi, phát triển chồi bên và làm chậm già hóa mô trong một số điều kiện. Dùng sai có thể làm cây thiên về sinh trưởng chồi lá.
6-BA
Cytokinin tổng hợp6-BA thường được dùng trong các mục tiêu bật chồi, tăng phân nhánh, hỗ trợ phân chia tế bào hoặc phát triển mô non. Cần thận trọng khi cây đang cần hãm đọt hoặc làm bông.
Kinetin và Zeatin
CytokininKinetin và Zeatin là các dạng Cytokinin thường được nhắc đến trong điều hòa phân chia tế bào và phát triển mô non. Tác động phụ thuộc vào cây trồng, liều lượng và giai đoạn sử dụng.
Auxin
Nhóm điều hòa sinh trưởng rộngAuxin liên quan đến kéo dài tế bào, ưu thế ngọn, hình thành rễ và một số quá trình phát triển mô. Trong nhóm kích thích sinh trưởng, Auxin cần được dùng thận trọng vì liều sai có thể gây ức chế hoặc rối loạn sinh trưởng.
Triacontanol
Hỗ trợ sinh trưởngTriacontanol thường được nhắc đến với vai trò hỗ trợ quang hợp, tăng hoạt động sinh lý và cải thiện sinh trưởng trong một số điều kiện. Không thay thế dinh dưỡng nền và bộ rễ khỏe.
Brassinosteroid
Hỗ trợ sinh lý và chống stressBrassinosteroid có thể hỗ trợ phát triển tế bào, chống stress và tăng hoạt động sinh lý. Đây là nhóm hỗ trợ điều hòa sinh lý, không phải phân bón hay thuốc trị bệnh.
Dùng nhóm kích thích sinh trưởng đúng thời điểm
Kích thích sinh trưởng chỉ phát huy tốt khi cây có nền rễ, nước và dinh dưỡng đủ để đáp ứng. Nếu dùng sai lúc cây đang suy, đang cần ra hoa hoặc đang nuôi trái non, cây có thể đi lệch hướng sinh lý.
Khi nào nên dùng?
Nên dùng khi mục tiêu là hỗ trợ cây phục hồi sinh trưởng, kéo cơi đọt, bật chồi hoặc phát triển mô non trong điều kiện cây còn đủ sức.
- Sau cắt tỉa cần kéo cơi đọt mới
- Sau thu hoạch khi cây cần phục hồi bộ lá
- Cây con cần phát triển thân lá
- Cây bị kìm sinh trưởng nhưng rễ đã ổn định
- Cần hỗ trợ bật chồi hoặc phân nhánh
- Cần phục hồi sinh trưởng nhẹ sau stress
- Cây có đủ nước, rễ và dinh dưỡng nền để đáp ứng
Khi nào cần thận trọng?
Cần thận trọng khi cây đang ở giai đoạn cần chuyển sinh lý, cần giữ trái hoặc cần hạn chế sinh trưởng thân lá.
- Trước giai đoạn làm bông
- Khi cây đang kéo bông hoặc xổ nhụy
- Giai đoạn trái non nhạy cảm
- Khi cây đang đi đọt mạnh
- Khi cây đang cần hãm đọt hoặc già lá
- Khi rễ yếu, đất úng hoặc cây đang bệnh
- Khi thời tiết quá bất lợi, cây đang sốc nặng
Sai lầm thường gặp
Nhiều vườn dùng chất kích thích sinh trưởng với kỳ vọng cây bật nhanh, nhưng lại bỏ qua nền rễ, nước, dinh dưỡng và giai đoạn sinh lý thật của cây.
- Cây yếu là kích mạnh ngay
- Dùng khi rễ còn yếu hoặc đất đang úng
- Dùng trước làm bông làm cây bung đọt
- Dùng giai đoạn trái non khiến đọt cạnh tranh với trái
- Tăng liều để mong cây phản ứng nhanh hơn
- Phối nhiều chất kích thích sinh trưởng trong một lần
- Nhầm chất kích thích sinh trưởng với phân bón lá hoặc chất kích thích sinh học
Điều kiện cần để sử dụng nhóm kích thích sinh trưởng
Cây còn đủ sức
Bộ lá, bộ rễ và sức cây phải còn đủ để đáp ứng. Cây đang suy nặng không nên kích sinh trưởng mạnh.
Rễ khỏe
Rễ cần hấp thu được nước và dinh dưỡng. Nếu rễ yếu, đất úng hoặc thiếu oxy, cần phục hồi rễ trước.
Nước ổn định
Cây cần độ ẩm vùng rễ ổn định, không khô kiệt và không úng. Nước sai nhịp dễ làm cây sốc.
Dinh dưỡng cân bằng
Chất kích thích sinh trưởng chỉ là tín hiệu. Cây vẫn cần Đạm, Lân, Kali, Canxi, Magie và vi lượng phù hợp.
Tìm hiểu thêm trong nhóm Điều hòa sinh trưởng
Các bài viết liên quan
GA3
GA3 trong cây trồng: Vai trò kéo dài tế bào và rủi ro khi dùng sai
Gibberellin có thể kéo dài tế bào, nhưng sai liều và sai giai đoạn dễ làm cây vươn mềm.
Đọc bài viếtCytokinin
Cytokinin là gì? Vai trò trong bật chồi, phân chia tế bào và phát triển mô non
Hiểu Cytokinin trong bật chồi, phân chia tế bào và các rủi ro khi cây cần hãm đọt.
Đọc bài viếtAuxin
Auxin trong cây trồng: Không chỉ là kích rễ
Auxin liên quan ưu thế ngọn, kéo dài tế bào, hình thành rễ và phát triển mô.
Đọc bài viếtTriacontanol
Triacontanol có tác dụng gì trong sinh trưởng cây trồng?
Vai trò hỗ trợ quang hợp và sinh trưởng khi cây có nền sức tương đối tốt.
Đọc bài viết