Môi trường đất
Môi trường đất quyết định rễ có thông thoáng, hấp thu được nước và dinh dưỡng hay không. Khi pH lệch, EC cao, đất chai, đất bí hoặc thiếu oxy, cây có thể bón phân nhiều nhưng vẫn hấp thu kém.
Nội dung trọng tâm
- pH đất ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu dinh dưỡng
- EC cao có thể làm rễ bị áp lực và cây hấp thu kém
- Đất bí, nén chặt làm rễ thiếu oxy
- Đất chai, nghèo hữu cơ khiến phân bón kém hiệu quả
- Cần kiểm tra nền đất trước khi tăng phân
Bộ rễ và khả năng hấp thu
Bộ rễ là nơi cây hút nước và dinh dưỡng. Rễ tơ, rễ trắng và vùng rễ khỏe quyết định cây có ăn phân hay không. Khi rễ yếu, rễ thối hoặc rễ bị tổn thương, cây có thể vàng lá, đứng đọt, bón không ăn.
Nội dung trọng tâm
- Rễ tơ là vùng hấp thu mạnh nhất của cây
- Rễ trắng cho thấy rễ non còn hoạt động tốt
- Rễ yếu làm cây vàng lá, đứng đọt, bón phân không ăn
- Thối rễ cần xác định nguyên nhân do úng, nấm bệnh, đất bí hoặc tuyến trùng
- Phục hồi rễ cần đi từ nước, đất, oxy và dinh dưỡng nhẹ
Hữu cơ và mùn đất
Hữu cơ và mùn giúp đất tơi xốp, giữ nước, giữ dinh dưỡng và nuôi hệ vi sinh có lợi. Tuy nhiên, hữu cơ cần đủ hoai, sạch và phù hợp với điều kiện đất; hữu cơ chưa hoai có thể gây nóng rễ, ngộ độc hoặc làm đất bí hơn.
Nội dung trọng tâm
- Chất mùn giúp đất giữ dinh dưỡng và ổn định cấu trúc
- Hữu cơ hoai mục hỗ trợ hệ vi sinh và vùng rễ
- Compost cần đủ hoai, sạch và không mang mầm bệnh
- Tỷ lệ C/N ảnh hưởng đến quá trình phân giải hữu cơ
- Tăng mùn là quá trình dài hạn, không phải giải pháp tức thời
Vi sinh vật có lợi
Vi sinh vật có lợi tham gia phân giải hữu cơ, hỗ trợ vùng rễ, cạnh tranh với một số tác nhân bất lợi và góp phần làm đất sống hơn. Hiệu quả của vi sinh phụ thuộc vào đất, hữu cơ, độ ẩm, pH, thuốc đã dùng và điều kiện bảo quản sản phẩm.
Nội dung trọng tâm
- Trichoderma hỗ trợ phân giải hữu cơ và cạnh tranh với một số nấm hại
- Bacillus có thể hỗ trợ vùng rễ, lá hoặc kích hoạt một số phản ứng có lợi
- Mycorrhiza giúp mở rộng vùng hấp thu của rễ trong điều kiện phù hợp
- Vi sinh phân giải hữu cơ giúp chuyển hóa tàn dư thành dạng cây dễ sử dụng hơn
- Vi sinh chỉ phát huy tốt khi đất có hữu cơ, ẩm độ và pH phù hợp
Cải tạo đất và phục hồi vùng rễ
Cải tạo đất và phục hồi vùng rễ là quá trình đưa đất, nước, oxy, hữu cơ và dinh dưỡng về trạng thái thuận lợi để rễ non phát triển trở lại. Nhóm này đặc biệt quan trọng sau mưa kéo dài, sau bệnh rễ, sau thu hoạch hoặc khi đất chai, đất chua, đất mặn.
Nội dung trọng tâm
- Cần thoát nước và làm đất thông thoáng trước khi kích rễ mạnh
- Đất chua, EC cao hoặc đất chai cần được xử lý từng bước
- Phục hồi rễ sau mưa cần ưu tiên oxy vùng rễ và giảm úng
- Sau thu hoạch cần phục hồi đất và rễ trước khi tăng phân mạnh
- Không nên bón NPK mạnh khi rễ chưa hồi
Nước tưới và oxy vùng rễ
Nước tưới không chỉ cung cấp nước mà còn ảnh hưởng đến pH, EC, oxy vùng rễ và khả năng hấp thu phân. Nước có pH lệch, EC cao, tưới dư hoặc thoát nước kém đều có thể làm rễ yếu, cây vàng lá, đứng đọt và bón không ăn.
Nội dung trọng tâm
- pH nước tưới ảnh hưởng đến hiệu quả phân bón và vùng rễ
- EC nước cao có thể làm rễ bị áp lực thẩm thấu
- Tưới dư làm rễ thiếu oxy và dễ phát sinh bệnh
- Thiếu oxy vùng rễ khiến cây vàng lá, đứng đọt, bón không ăn
- Thoát nước là nền tảng trước khi phục hồi rễ hoặc tăng phân
