BẢO VỆ THỰC VẬT / DÙNG THUỐC AN TOÀN

Dùng thuốc an toàn

Dùng thuốc BVTV an toàn không chỉ là pha đúng liều. Cần xác định đúng đối tượng gây hại, chọn đúng thuốc, phun đúng thời điểm, phối đúng cách, bảo hộ đầy đủ và tuân thủ thời gian cách ly để bảo vệ cây trồng, người phun, người tiêu dùng và môi trường.

Minh họa dùng thuốc bảo vệ thực vật an toàn

Tóm tắt nhanh

Mục tiêu

Đúng đối tượng, đúng thuốc

Không nên phun thuốc khi chưa xác định rõ sâu, bệnh, nhện, tuyến trùng hay cỏ dại đang gây hại.

Bình phun

Không phối quá nhiều sản phẩm

Một bình phun quá phức tạp dễ gây kết tủa, giảm hiệu lực, nóng lá, nóng bông, nóng trái hoặc sốc cây.

Bảo hộ

Bảo vệ người phun và nông sản

Cần mang bảo hộ, đọc kỹ nhãn, tuân thủ thời gian cách ly và xử lý bao bì đúng cách.

Hiểu đúng về dùng thuốc an toàn

Dùng thuốc bảo vệ thực vật an toàn không chỉ là pha đúng liều lượng ghi trên nhãn. Một lần phun thuốc an toàn phải bắt đầu từ việc xác định đúng đối tượng gây hại, chọn đúng hoạt chất, đúng dạng thuốc, đúng thời điểm, đúng điều kiện thời tiết và đúng giai đoạn cây trồng.

Nếu phun khi chưa biết rõ đối tượng, nhà vườn rất dễ dùng sai thuốc. Nhện hại không thể xử lý giống sâu ăn lá. Phytophthora ở vùng rễ không thể chỉ phun lá là đủ. Bọ trĩ trong bông, trái non khác với sâu ăn lá ngoài tán.

Dùng thuốc an toàn còn liên quan đến sức khỏe người phun, dư lượng nông sản, thời gian cách ly, môi trường nước, đất và thiên địch trong vườn. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là dùng thuốc có mục tiêu, không dùng thuốc theo thói quen.

Nguyên tắc 4 đúng khi dùng thuốc BVTV

Đúng thuốc

Chọn đúng nhóm thuốc theo đối tượng gây hại: thuốc bệnh, thuốc sâu, thuốc nhện, thuốc tuyến trùng hay thuốc cỏ. Không dùng thuốc theo tên thương mại nếu chưa biết hoạt chất và cơ chế.

Đúng liều

Pha theo nhãn sản phẩm. Không tự ý tăng liều vì muốn hiệu quả nhanh hơn, cũng không giảm liều quá thấp làm tăng nguy cơ kháng thuốc.

Đúng lúc

Phun khi sâu bệnh còn ở giai đoạn dễ kiểm soát, thời tiết phù hợp và cây không quá nhạy cảm. Tránh phun lúc nắng gắt, gió mạnh hoặc sắp mưa.

Đúng cách

Phun đúng vị trí sâu bệnh, đủ lượng nước, đủ độ phủ, đúng thiết bị, đúng béc phun và đúng quy trình bảo hộ.

Trước khi phun cần kiểm tra gì?

Đối tượng gây hại

Xác định sâu, rầy, rệp, nhện, tuyến trùng, nấm bệnh, vi khuẩn hay cỏ dại trước khi chọn thuốc.

Mức độ gây hại

Không phải thấy một vài vết bệnh hoặc một ít sâu là phun ngay. Cần xem mật số, tốc độ lan và giai đoạn cây.

Giai đoạn cây

Bông, xổ nhụy, trái non, đọt non và cây con rất nhạy cảm. Cần chọn thuốc và thời điểm phun thận trọng hơn.

Thời tiết

Nắng gắt, gió mạnh, mưa gần, ẩm độ quá cao hoặc cây đang héo đều có thể làm giảm hiệu quả hoặc tăng rủi ro sốc cây.

Tình trạng cây

Cây đang suy rễ, sốc nước, sốc phân hoặc bệnh nặng thường nhạy cảm hơn với thuốc và hỗn hợp phun.

Phối thuốc an toàn

Phối thuốc có thể giúp tiết kiệm công phun, nhưng cũng là nguyên nhân lớn gây kết tủa, giảm hiệu lực, cháy lá, nóng bông, nóng trái hoặc sốc cây nếu làm sai. Không nên phối nhiều sản phẩm chỉ vì muốn một lần xử lý cho hết.

Không phối quá nhiều

Một bình phun chỉ nên phục vụ một mục tiêu chính. Càng nhiều thuốc, phân bón lá, chất bám dính, Amino, rong biển, Canxi, vi lượng thì rủi ro càng cao.

Cẩn trọng với gốc đồng, lưu huỳnh

Thuốc gốc đồng và lưu huỳnh dễ gây nóng mô trong một số điều kiện và không phải lúc nào cũng phù hợp để phối với phân bón lá hoặc chất hữu cơ.

Cẩn trọng với Canxi, Lân, Sulphate

Một số nhóm dinh dưỡng dễ kết tủa hoặc tương kỵ khi phối sai. Cần kiểm tra nhãn, pH dung dịch và thử nhỏ trước khi phun rộng.

Ưu tiên phun riêng khi chưa chắc

Nếu không chắc tương thích, nên tách lần phun. Phun riêng thường an toàn hơn phối nhiều nhóm trong một bình.

Dùng thuốc an toàn theo thời điểm

Thời điểm phun quyết định cả hiệu quả thuốc và độ an toàn cho cây. Cần xem thời tiết, giai đoạn cây, sức cây và mục tiêu xử lý trước khi phun.

Khi nào nên phun?

Nên phun khi đã xác định đúng đối tượng gây hại, thời tiết thuận lợi và cây đủ điều kiện tiếp nhận thuốc.

Sâu bệnh mới xuất hiện, mật số còn dễ kiểm soát
Trước hoặc sau mưa nếu vườn có nguy cơ bệnh cao
Khi cây không bị héo, không sốc nước hoặc sốc phân
Sáng sớm hoặc chiều mát tùy điều kiện vườn
Khi không có gió mạnh và không sắp mưa lớn
Khi cần phòng chủ động ở giai đoạn cây nhạy cảm
Khi đã chuẩn bị đủ bảo hộ và thiết bị phun

Khi nào cần thận trọng?

Cần thận trọng khi cây đang ở giai đoạn nhạy cảm hoặc điều kiện môi trường dễ làm thuốc gây hại.

Bông đang xổ nhụy
Trái non, đọt non hoặc cây con quá nhạy cảm
Cây đang suy rễ, thiếu nước hoặc sốc phân
Nắng gắt, gió mạnh hoặc mưa sắp đến
Vừa bón phân mạnh hoặc vừa xử lý thuốc khác
Hỗn hợp phun có nhiều thành phần
Vườn có nhiều thiên địch hoặc ong thụ phấn

Sai lầm thường gặp

Nhiều sai lầm xảy ra khi phun thuốc theo thói quen, không xác định đúng đối tượng hoặc phối quá nhiều sản phẩm cùng lúc.

Phun thuốc khi chưa biết sâu bệnh gì
Phun định kỳ quá dày mà không kiểm tra vườn
Tăng liều để mong hiệu quả nhanh hơn
Phối nhiều thuốc và phân bón lá trong một bình
Phun lúc nắng gắt hoặc gió mạnh
Không tuân thủ thời gian cách ly
Không mang đủ bảo hộ khi pha và phun thuốc

Bảo hộ lao động khi pha và phun thuốc

Bảo hộ cơ bản

Cần có khẩu trang phù hợp, kính bảo hộ, găng tay, quần áo dài tay, ủng và nón che kín khi pha và phun thuốc.

Pha thuốc nơi thông thoáng

Không pha thuốc trong nhà kín, gần nguồn nước sinh hoạt, gần trẻ em, vật nuôi hoặc nơi có thức ăn.

Không ăn uống, hút thuốc khi phun

Thuốc có thể xâm nhập qua miệng, mũi, mắt và da. Cần rửa tay, thay đồ và tắm sau khi phun.

Xử lý sự cố đúng cách

Nếu thuốc dính vào da, mắt hoặc có biểu hiện khó chịu, cần rửa ngay bằng nước sạch và liên hệ cơ sở y tế theo hướng dẫn trên nhãn.

Thời gian cách ly và an toàn nông sản

Tuân thủ thời gian cách ly

Không thu hoạch trước thời gian cách ly ghi trên nhãn. Đây là yêu cầu quan trọng để giảm nguy cơ dư lượng vượt mức cho phép.

Không dùng thuốc ngoài nhãn

Chỉ sử dụng trên cây trồng và đối tượng được khuyến cáo. Dùng ngoài nhãn có thể gây rủi ro về an toàn nông sản và pháp lý.

Ghi chép lịch phun

Nên ghi ngày phun, tên sản phẩm, hoạt chất, liều lượng và thời gian cách ly để quản lý thu hoạch tốt hơn.

Chú ý thị trường tiêu thụ

Một số thị trường có yêu cầu dư lượng nghiêm ngặt hơn. Cần chọn thuốc và thời gian cách ly phù hợp với đầu ra nông sản.

Bảo quản thuốc và xử lý bao bì

Bảo quản đúng nơi

Thuốc cần để nơi khô ráo, thoáng, có khóa, xa trẻ em, vật nuôi, thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và nguồn nước.

Giữ nguyên bao bì, nhãn mác

Không sang chiết thuốc vào chai nước, chai thực phẩm hoặc bao bì không nhãn vì rất dễ gây nhầm lẫn nguy hiểm.

Không đổ thuốc thừa xuống nguồn nước

Dung dịch thuốc thừa và nước rửa bình cần được xử lý đúng nơi, tránh gây ô nhiễm ao hồ, kênh mương và nguồn nước sinh hoạt.

Thu gom bao bì đúng quy định

Bao bì thuốc sau sử dụng cần thu gom, không vứt trong vườn, không tái sử dụng và không đốt tùy tiện nếu không có hướng dẫn phù hợp.

Dùng thuốc trong hệ thống IPM

Theo dõi vườn thường xuyên

Kiểm tra vườn giúp phát hiện sớm sâu bệnh và xử lý đúng lúc, giảm nhu cầu phun thuốc nặng.

Kết hợp biện pháp canh tác

Tỉa cành, vệ sinh vườn, thoát nước, quản lý cỏ và phục hồi cây giúp giảm áp lực sâu bệnh.

Bảo vệ thiên địch

Không lạm dụng thuốc phổ rộng khi không cần thiết, vì có thể làm giảm thiên địch và khiến sâu hại bùng phát lại.

Dùng thuốc có mục tiêu

Chỉ dùng thuốc khi có đối tượng rõ, mật số đáng xử lý và mục tiêu kỹ thuật cụ thể. Không phun theo tâm lý phun cho chắc.