Tác động đến hình thành rễ
Auxin là nhóm điều hòa sinh trưởng liên quan đến quá trình hình thành rễ mới, rễ phụ và rễ tơ.
ĐIỀU HÒA SINH TRƯỞNG CÂY TRỒNG / NHÓM KÍCH RỄ
Kích rễ
Kích rễ liên quan đến các hoạt chất Auxin như IAA, IBA và NAA, có vai trò hỗ trợ hình thành rễ mới, rễ phụ và rễ tơ. Tuy nhiên, kích rễ chỉ hiệu quả khi đất đủ thoáng, không úng và bộ rễ còn khả năng phục hồi.
Tóm tắt nhanh
Không thay thế phục hồi đất
Kích rễ không thể thay thế thoát nước, cải tạo đất, hữu cơ hoai mục và kiểm soát bệnh vùng rễ.
Dễ sai thời điểm
Nếu đất còn úng, thiếu oxy hoặc rễ đang thối nặng, dùng kích rễ ngay thường kém hiệu quả.
Hiểu đúng về nhóm kích rễ
Kích rễ là nhóm chất điều hòa sinh trưởng có khả năng tác động đến quá trình hình thành rễ mới. Các hoạt chất thường gặp gồm Auxin, IAA, IBA và NAA.
Cần phân biệt rõ kích rễ và phục hồi rễ. Kích rễ là tác động vào tín hiệu sinh lý để cây hình thành rễ mới. Phục hồi rễ là quá trình rộng hơn, bao gồm thoát nước, cải thiện oxy vùng rễ, xử lý bệnh nếu có, cải tạo đất và giúp rễ hoạt động trở lại.
Nếu rễ yếu do đất úng, thiếu oxy, thối rễ hoặc bệnh vùng rễ, cần xử lý nguyên nhân trước. Khi vùng rễ đã đủ điều kiện sống, nhóm kích rễ mới có cơ hội phát huy hiệu quả.
Vai trò chính của nhóm kích rễ
Hình thành rễ mới
Hỗ trợ cây tạo rễ mới trong giai đoạn cây con, giâm cành, chiết cành hoặc sau khi cây cần phục hồi rễ.
Tăng rễ tơ
Rễ tơ giúp cây hấp thu nước và dinh dưỡng tốt hơn. Khi rễ tơ phục hồi, cây phản ứng phân bón rõ hơn.
Giảm sốc sau trồng
Hỗ trợ cây mới trồng, cây mới sang bầu hoặc chuyển chậu nhanh ổn định hơn nếu giá thể và nước phù hợp.
Hỗ trợ phục hồi rễ nhẹ
Khi cây đã qua úng, qua sốc hoặc sau thu hoạch, kích rễ có thể hỗ trợ rễ mới phát triển trở lại.
Các hoạt chất chính trong nhóm kích rễ
Auxin
Nhóm điều hòa sinh trưởng liên quan đến rễAuxin liên quan đến hình thành rễ, kéo dài tế bào và phát triển mô. Trong kích rễ, Auxin cần được dùng đúng liều vì quá liều có thể gây ức chế.
IAA
Auxin tự nhiênIAA là dạng Auxin tự nhiên trong cây, tham gia nhiều quá trình sinh trưởng, trong đó có hình thành rễ. Tuy nhiên, IAA thường kém ổn định hơn trong ứng dụng thực tế.
IBA
Auxin thường dùng trong ra rễIBA thường được dùng trong giâm cành, chiết cành, cây con hoặc các mục tiêu hỗ trợ ra rễ mới. Đây là hoạt chất phổ biến trong nhóm kích rễ.
NAA
Auxin tổng hợpNAA có thể hỗ trợ hình thành rễ trong một số điều kiện, nhưng cần chú ý liều lượng. Dùng sai liều có thể làm cây stress hoặc ức chế rễ.
Dùng nhóm kích rễ đúng thời điểm
Kích rễ chỉ hiệu quả khi vùng rễ có đủ điều kiện sống: đất không úng, có oxy, rễ chưa hư quá nặng và cây còn khả năng phục hồi. Nếu rễ đang thối hoặc đất còn bí nước, cần xử lý nền trước rồi mới kích rễ.
Khi nào nên dùng?
Nên dùng khi cây cần hình thành rễ mới, phục hồi rễ nhẹ hoặc giảm sốc sau trồng trong điều kiện đất, nước và rễ đã tương đối ổn định.
- Cây con mới trồng
- Cây mới sang bầu, chuyển chậu hoặc ra luống
- Giâm cành, chiết cành
- Sau thu hoạch cần phục hồi vùng rễ
- Sau mưa nhưng đất đã ráo
- Cây chậm ra đọt do rễ tơ kém
- Trước giai đoạn ra hoa hoặc nuôi trái nếu cần củng cố rễ
Khi nào cần thận trọng?
Cần thận trọng khi vùng rễ đang bất lợi. Rễ non không thể phát triển tốt trong môi trường thiếu oxy, úng nước hoặc đang bệnh nặng.
- Đất còn úng nước hoặc bết nhão
- Rễ thâm đen, mềm hoặc có mùi hôi
- Cây đang thối rễ nặng
- Đất quá bí, thiếu oxy
- Cây bị bệnh vùng rễ hoặc tuyến trùng nặng
- Vừa xử lý thuốc hóa học mạnh ở vùng rễ
- Cây đang sốc nặng do hạn, mưa kéo dài hoặc phân quá liều
Sai lầm thường gặp
Nhiều vườn dùng sản phẩm kích rễ nhưng cây không hồi vì xử lý sai thứ tự: chưa thoát nước, chưa kiểm tra rễ, chưa xử lý bệnh mà đã tưới kích rễ.
- Thấy cây yếu là tưới kích rễ ngay
- Kích rễ khi đất còn úng
- Dùng Auxin hoặc NAA quá liều
- Nhầm kích rễ với phục hồi rễ
- Bỏ qua pH, oxy, hữu cơ và thoát nước
- Dùng vi sinh ngay sau thuốc hóa học mạnh
- Bón NPK mạnh cùng lúc khi rễ chưa hồi
Điều kiện cần để sử dụng nhóm kích rễ
Đất không úng
Vùng rễ cần ráo vừa, thoát nước tốt và không bị bết nhão trước khi dùng nhóm kích rễ.
Rễ còn khả năng phục hồi
Rễ chưa thối nặng, không hôi, không mềm nhũn và cây vẫn còn sức để ra rễ mới.
Đủ oxy vùng rễ
Rễ phải thở được thì mới đáp ứng với kích rễ. Đất bí, nén chặt hoặc ẩm kéo dài cần xử lý trước.
Nền đất và nước ổn định
pH, EC, độ ẩm, hữu cơ và nước tưới cần ổn định để rễ non phát triển bền sau khi kích.
Tìm hiểu thêm trong nhóm Điều hòa sinh trưởng
Các bài viết liên quan