Quản lý cạnh tranh với cây trồng
Cỏ dại cạnh tranh nước, phân, ánh sáng và là nơi trú ẩn của sâu bệnh. Thuốc cỏ chỉ là một phần trong quản lý cỏ tổng hợp.
BẢO VỆ THỰC VẬT / THUỐC CỎ
Thuốc cỏ
Thuốc cỏ giúp quản lý cỏ dại, giảm cạnh tranh nước, ánh sáng và dinh dưỡng với cây trồng.
Tuy nhiên, đây là nhóm thuốc có rủi ro cao nếu dùng sai cây, sai thời điểm, sai vị trí hoặc để thuốc bay dạt sang cây trồng chính.
Tóm tắt nhanh
Cần chọn đúng nhóm thuốc
Thuốc tiền nảy mầm, hậu nảy mầm, chọn lọc và không chọn lọc có cách dùng, thời điểm và rủi ro khác nhau.
Rủi ro cao nếu phun sai
Bay dạt, tồn dư bình phun, phun sát gốc hoặc phun lúc cây non nhạy cảm có thể làm cây trồng cháy lá, cong đọt, rụng hoặc suy rễ.
Hiểu đúng về thuốc cỏ
Thuốc cỏ là nhóm thuốc bảo vệ thực vật dùng để quản lý cỏ dại trong vườn cây, ruộng, luống trồng, nhà màng hoặc khu vực sản xuất nông nghiệp. Cỏ dại có thể cạnh tranh nước, dinh dưỡng, ánh sáng với cây trồng, đồng thời là nơi trú ẩn của sâu hại, rầy rệp, nhện, chuột hoặc mầm bệnh.
Tuy nhiên, thuốc cỏ là nhóm có rủi ro cao nếu dùng sai. Nhiều hoạt chất có thể gây cháy lá, hư rễ, biến dạng đọt, ảnh hưởng cây non hoặc gây hại cây trồng chính nếu phun sai vị trí, sai thời điểm, sai nồng độ hoặc để thuốc bay dạt.
Vì vậy, quản lý cỏ không nên hiểu là thấy cỏ thì phun thuốc. Cần phân biệt loại cỏ, giai đoạn cỏ, cây trồng chính, tuổi cây, vị trí phun, thời tiết, độ ẩm đất và khả năng thuốc ảnh hưởng đến rễ hoặc lá cây trồng.
Các nhóm cỏ dại thường gặp
Cỏ lá rộng
Có bản lá rộng, thường gặp trong vườn cây, luống rau, hoa màu hoặc đất trống. Một số thuốc chọn lọc có thể tác động mạnh lên nhóm này.
Cỏ lá hẹp, cỏ hòa bản
Gồm nhiều nhóm cỏ có lá hẹp, thân đốt, sinh trưởng nhanh và cạnh tranh mạnh về nước, ánh sáng, dinh dưỡng.
Cỏ lâu năm
Có rễ ngầm, thân bò, thân củ hoặc khả năng tái sinh mạnh. Nếu chỉ xử lý phần trên mặt đất, cỏ dễ mọc lại.
Cỏ trong vùng gốc cây
Cỏ gần gốc cây cần xử lý rất thận trọng, vì vùng này gần rễ non, cổ rễ, thân non và dễ gây tổn thương cây trồng chính nếu phun sai.
Các nhóm thuốc cỏ cần phân biệt
Thuốc tiền nảy mầm
Dùng trước khi cỏ mọc hoặc khi cỏ chưa nảy mầm mạnh. Hiệu quả phụ thuộc vào độ ẩm đất, lớp đất mặt và thời điểm xử lý.
Thuốc hậu nảy mầm
Dùng khi cỏ đã mọc. Cần chọn đúng giai đoạn cỏ còn non, phun phủ đều và tránh để thuốc tiếp xúc cây trồng nhạy cảm.
Thuốc chọn lọc
Tác động mạnh hơn lên một số nhóm cỏ nhất định và ít gây hại hơn cho cây trồng được ghi trên nhãn. Không có nghĩa là an toàn cho mọi cây.
Thuốc không chọn lọc
Có thể làm hại nhiều loại cây xanh nếu tiếp xúc. Cần đặc biệt tránh bay dạt, dính vào lá, thân non, rễ non hoặc chồi cây trồng chính.
Cơ chế tác động của thuốc cỏ
Tiếp xúc
Tác động chủ yếu lên phần cây cỏ bị thuốc tiếp xúc. Cần phun phủ đều, nhưng hiệu quả với cỏ có rễ ngầm hoặc thân ngầm có thể hạn chế.
Lưu dẫn
Thuốc có thể di chuyển trong cây cỏ đến các bộ phận khác. Phù hợp hơn với một số nhóm cỏ lâu năm, nhưng cần dùng đúng giai đoạn.
Ức chế quang hợp
Một số thuốc làm rối loạn quá trình quang hợp của cỏ, khiến cỏ vàng, cháy hoặc chết dần tùy cơ chế.
Ức chế sinh tổng hợp acid amin
Một số hoạt chất tác động lên con đường tạo acid amin cần thiết cho sinh trưởng của cỏ. Cần dùng đúng nhãn và đúng đối tượng.
Giả lập hormone thực vật
Một số thuốc cỏ có cơ chế giống hormone, làm cỏ rối loạn sinh trưởng, cong queo, biến dạng và chết dần. Nhóm này dễ gây hại cây nhạy cảm nếu bay dạt.
Một số nhóm hoạt chất thuốc cỏ thường gặp và lưu ý pháp lý
Lưu ý pháp lý: Một số hoạt chất thuốc cỏ từng được sử dụng phổ biến có thể đã bị cấm, bị loại khỏi danh mục hoặc bị hạn chế sử dụng tại Việt Nam. Nội dung dưới đây chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức nền về cơ chế và rủi ro kỹ thuật, không phải khuyến nghị sử dụng. Trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào, cần kiểm tra danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam, nhãn sản phẩm, cây trồng được đăng ký, đối tượng phòng trừ, thời gian cách ly và quy định hiện hành tại địa phương.
Glyphosate
Không chọn lọc, lưu dẫnHoạt chất này từng được dùng rộng rãi để quản lý nhiều nhóm cỏ đã mọc. Tuy nhiên, tại Việt Nam, thuốc BVTV chứa Glyphosate đã có quyết định loại khỏi danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng. Nội dung này chỉ dùng để hiểu cơ chế và rủi ro, không phải khuyến nghị sử dụng.
Glufosinate
Không chọn lọc, tiếp xúc là chínhCó thể làm cháy nhanh phần xanh của cỏ. Cần phun đúng vị trí và tránh bay dạt sang cây trồng. Cần kiểm tra nhãn sản phẩm, cây trồng được đăng ký và quy định hiện hành trước khi sử dụng.
2,4-D
Cỏ lá rộng, Auxin tổng hợp2,4-D có bản chất Auxin tổng hợp và từng được dùng trong một số thuốc trừ cỏ chọn lọc. Tuy nhiên, hoạt chất này đã bị loại khỏi danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam. Nội dung này chỉ dùng để cảnh báo về cơ chế, nguy cơ bay dạt và rủi ro gây biến dạng cây nhạy cảm.
Paraquat
Tiếp xúc mạnhParaquat là hoạt chất thuốc cỏ tiếp xúc mạnh và có độc tính cao. Hoạt chất này đã bị loại khỏi danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam. Không trình bày như hoạt chất khuyến nghị. Chỉ giữ thông tin để người đọc nhận biết rủi ro và tránh sử dụng sản phẩm không hợp pháp.
Atrazine
Tiền và hậu nảy mầm tùy cây trồngThường liên quan đến quản lý cỏ trong một số cây trồng được ghi trên nhãn. Cần chú ý tồn dư đất, cây trồng kế tiếp và kiểm tra danh mục được phép sử dụng theo quy định hiện hành.
Pretilachlor, Butachlor
Tiền nảy mầm, cỏ lúa nướcThường được nhắc đến trong quản lý cỏ ở ruộng lúa tùy nhãn sản phẩm. Chỉ dùng theo nhãn sản phẩm, đúng cây trồng, đúng thời điểm nước, đất và giai đoạn cây.
Quizalofop, Fenoxaprop
Cỏ lá hẹpThường dùng trong quản lý cỏ hòa bản ở một số cây trồng lá rộng theo nhãn. Cần tránh dùng sai cây trồng và kiểm tra nhãn đăng ký.
Metsulfuron, Bensulfuron
SulfonylureaCó liều dùng rất thấp nhưng tác động mạnh. Cần đặc biệt chú ý tồn dư, cây trồng luân canh và quy định trên nhãn.
Ghi chú: Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng và cấm sử dụng có thể thay đổi theo từng năm. Vì vậy, trang này chỉ cung cấp kiến thức nền về nhóm hoạt chất và rủi ro kỹ thuật. Khi áp dụng thực tế, cần tra cứu văn bản hiện hành của cơ quan quản lý, nhãn sản phẩm và hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật tại địa phương.
Dùng thuốc cỏ đúng thời điểm
Thuốc cỏ chỉ hiệu quả và an toàn khi dùng đúng loại cỏ, đúng giai đoạn cỏ, đúng cây trồng chính và đúng điều kiện thời tiết. Không nên phun thuốc cỏ theo thói quen, đặc biệt trong vườn cây non, cây có rễ nổi hoặc cây đang suy.
Khi nào nên dùng?
Nên dùng khi cỏ đang cạnh tranh mạnh với cây trồng, đã xác định đúng nhóm cỏ và có điều kiện phun an toàn.
- Cỏ non đang phát triển mạnh và dễ kiểm soát
- Vườn cây có cỏ cạnh tranh nước, phân, ánh sáng
- Cỏ là nơi trú sâu bệnh hoặc gây khó khăn cho chăm sóc
- Khu vực phun cách xa thân non, lá non, rễ nổi
- Thời tiết ít gió, không sắp mưa lớn
- Có thuốc đúng nhóm cỏ và đúng cây trồng theo nhãn
- Có dụng cụ phun riêng cho thuốc cỏ
Khi nào cần thận trọng?
Cần thận trọng khi cây trồng chính còn non, rễ nông, thân lá nhạy cảm hoặc điều kiện thời tiết dễ làm thuốc bay dạt.
- Cây con, cây mới trồng hoặc cây mới phục hồi
- Cây có rễ nổi, cổ rễ nhạy cảm hoặc thân non gần mặt đất
- Gió mạnh, nắng gắt hoặc sắp mưa
- Phun gần vườn rau, hoa, cây ăn trái nhạy cảm
- Cỏ mọc sát gốc cây trồng chính
- Không rõ thuốc chọn lọc hay không chọn lọc
- Không có bình phun riêng hoặc bình từng dùng thuốc cỏ chưa vệ sinh kỹ
Sai lầm thường gặp
Nhiều vườn gặp hại cây trồng vì phun thuốc cỏ sai vị trí, dùng sai bình phun, không kiểm soát bay dạt hoặc chọn sai thuốc cho cây trồng.
- Dùng thuốc không chọn lọc quá gần gốc cây
- Phun thuốc cỏ khi gió mạnh làm bay dạt
- Dùng chung bình phun thuốc cỏ với phân bón lá
- Không đọc nhãn cây trồng được phép
- Dùng thuốc cỏ trên cây non hoặc rễ nổi
- Tăng liều để cỏ chết nhanh hơn
- Lạm dụng thuốc cỏ làm đất trống, dễ xói mòn
Điều kiện nền trước khi dùng thuốc cỏ
Xác định đúng loại cỏ
Cần biết cỏ lá rộng, cỏ lá hẹp, cỏ hòa bản, cỏ lâu năm hay cỏ non mới mọc để chọn thuốc phù hợp.
Xem cây trồng chính
Thuốc chọn lọc chỉ an toàn với cây được ghi trên nhãn. Không suy diễn từ cây này sang cây khác.
Kiểm soát bay dạt
Không phun khi gió mạnh. Cần dùng béc phun phù hợp, che chắn khi cần và tránh phun gần cây nhạy cảm.
Dùng bình phun riêng
Bình phun thuốc cỏ nên tách riêng. Tồn dư thuốc cỏ có thể làm cháy lá hoặc biến dạng cây khi dùng lại cho phân bón lá.
Quản lý cỏ không chỉ là phun thuốc
Làm cỏ cơ học
Cắt cỏ, phát cỏ hoặc làm cỏ thủ công giúp giảm mật số cỏ mà không gây rủi ro bay dạt thuốc.
Phủ gốc hợp lý
Phủ gốc bằng vật liệu hữu cơ phù hợp có thể hạn chế cỏ, giữ ẩm và bảo vệ đất, nhưng cần tránh phủ bí trong mùa mưa.
Quản lý thảm cỏ
Trong một số vườn cây lâu năm, giữ thảm cỏ kiểm soát có thể giảm xói mòn và bảo vệ đất tốt hơn làm sạch hoàn toàn.
IPM trong quản lý cỏ
Kết hợp thuốc cỏ, cắt cỏ, phủ đất, thoát nước, quản lý bờ vùng và vệ sinh vườn sẽ bền hơn phun thuốc đơn độc.
Tìm hiểu thêm trong nhóm Bảo vệ thực vật
Thuốc bệnh
Nhận diện thuốc bệnh, Phytophthora, vi khuẩn và nguyên tắc phòng trị.
Xem chi tiếtThuốc sâu, rầy, rệp
Phân biệt sâu ăn lá, chích hút, rầy rệp và cách chọn thuốc đúng nhóm.
Xem chi tiếtNhện và tuyến trùng
Quản lý nhện trên lá và tuyến trùng vùng rễ theo hướng tổng hợp.
Xem chi tiếtCơ chế tác động
Hiểu tiếp xúc, nội hấp, thấm sâu, lưu dẫn và luân phiên cơ chế.
Xem chi tiếtDùng thuốc an toàn
Dùng đúng nhãn, đúng liều, đúng thời điểm và giảm rủi ro tồn dư.
Xem chi tiếtCác bài viết liên quan
TIỀN NẢY MẦM
Thuốc cỏ tiền nảy mầm là gì?
Hiểu thời điểm xử lý trước khi cỏ mọc rõ, điều kiện đất và rủi ro khi dùng sai cây trồng.
Đọc bài viếtHẬU NẢY MẦM
Thuốc cỏ hậu nảy mầm là gì?
Dùng khi cỏ đã mọc, cần phun đúng bộ phận xanh của cỏ và kiểm soát rủi ro bay dạt.
Đọc bài viếtCHỌN LỌC
Thuốc cỏ chọn lọc là gì?
Hiểu vì sao thuốc chọn lọc chỉ an toàn tương đối với cây trồng được ghi rõ trên nhãn.
Đọc bài viếtKHÔNG CHỌN LỌC
Thuốc cỏ không chọn lọc là gì?
Hiểu vì sao nhóm này có rủi ro cao nếu dính vào lá, thân non, chồi hoặc rễ nổi của cây trồng.
Đọc bài viết