Điều hòa sinh trưởng / Điều chỉnh chín, rụng, bảo quản sau thu hoạch / 1-MCP trong bảo quản sau thu hoạch

1-MCP trong bảo quản sau thu hoạch

1-MCP là hoạt chất có khả năng ức chế phản ứng của mô thực vật với Ethylene, nhờ đó giúp làm chậm chín, chậm già hóa và kéo dài khả năng bảo quản của một số loại nông sản sau thu hoạch. Đây là nhóm mang tính chuyên biệt, cần dùng đúng nông sản, đúng thời điểm và đúng điều kiện bảo quản để đạt hiệu quả.

Đọc nhanh bài viết

1-MCP giúp làm chậm phản ứng với Ethylene.
Có thể kéo dài bảo quản ở một số nông sản phù hợp.
Không phải nông sản nào cũng phù hợp với 1-MCP.
Hiệu quả phụ thuộc thời điểm xử lý và điều kiện bảo quản sau đó.

Mục lục bài viết

1-MCP là gì?

1-MCP là viết tắt của 1-Methylcyclopropene, một hoạt chất có khả năng làm giảm phản ứng của mô thực vật với Ethylene. Vì Ethylene liên quan đến chín và già hóa mô, 1-MCP thường được dùng trong một số quy trình bảo quản sau thu hoạch nhằm làm chậm chín hoặc kéo dài thời gian thương phẩm.

1-MCP không phải là chất làm nông sản tươi mãi. Hiệu quả phụ thuộc vào loại nông sản, độ già thu hoạch, mức độ chín, thời điểm xử lý, nhiệt độ, ẩm độ, thông khí và toàn bộ chuỗi bảo quản sau đó.

Khác Ethylene

Ethylene là tín hiệu thúc chín, rụng, già hóa; 1-MCP làm giảm phản ứng của mô với Ethylene.

Khác Ethephon

Ethephon giải phóng Ethylene; 1-MCP lại ức chế cảm nhận Ethylene.

1-MCP tác động lên cây như thế nào?

Ức chế phản ứng Ethylene

1-MCP gắn vào vị trí tiếp nhận Ethylene, làm mô thực vật giảm phản ứng với Ethylene.

Làm chậm chín

Ở nông sản phù hợp, 1-MCP có thể làm chậm quá trình chín và mềm mô.

Giảm già hóa mô

Có thể giúp làm chậm vàng lá, già hóa hoặc giảm chất lượng trong một số nông sản.

Phụ thuộc bảo quản

Nếu nhiệt độ, ẩm độ, thông khí hoặc phân loại không tốt, hiệu quả 1-MCP vẫn có thể thấp.

1-MCP chỉ hỗ trợ làm chậm phản ứng với Ethylene trong điều kiện phù hợp. Nhóm này không tạo chất lượng mới và không sửa được nông sản đã thu sai độ già, dập bệnh hoặc bảo quản kém.

Vai trò chính của 1-MCP trong cây trồng

Kéo dài bảo quản

Có thể hỗ trợ kéo dài thời gian thương phẩm với nông sản phù hợp.

Làm chậm chín

Giúp làm chậm một số phản ứng chín do Ethylene.

Giữ độ cứng mô

Ở một số loại quả, có thể hỗ trợ giữ độ cứng mô lâu hơn.

Hỗ trợ chuỗi sau thu hoạch

Có ý nghĩa khi kết hợp với thu hoạch đúng độ già, làm mát, phân loại và bảo quản.

1-MCP khác gì với Ethephon, Ethylene, ABA và 1-MCP?

Cùng là điều hòa sinh trưởng nhưng mỗi nhóm có hướng tác động khác nhau. Không nên thay thế hoạt chất chỉ vì cùng được gọi là “hormone” hoặc “chất kích”.

Khác Ethylene

Ethylene là tín hiệu thúc chín, rụng, già hóa; 1-MCP làm giảm phản ứng của mô với Ethylene.

Khác Ethephon

Ethephon giải phóng Ethylene; 1-MCP lại ức chế cảm nhận Ethylene.

Khác ABA

ABA liên quan stress, nước và một số chín sinh lý; 1-MCP tập trung vào phản ứng Ethylene sau thu hoạch.

Khác bảo quản lạnh

1-MCP không thay thế bảo quản lạnh, mà cần kết hợp với điều kiện bảo quản phù hợp.

Khi nào nên dùng 1-MCP?

Nông sản phù hợp

Chỉ dùng với loại nông sản có đáp ứng phù hợp và được hướng dẫn rõ.

Đúng độ già thu hoạch

Nông sản phải được thu đúng độ già, không quá non hoặc quá chín.

Có hệ thống bảo quản

Cần có điều kiện nhiệt độ, ẩm độ, thông khí và phân loại phù hợp.

Mục tiêu kéo dài thương phẩm

Dùng khi mục tiêu là làm chậm chín, kéo dài vận chuyển hoặc bảo quản.

Chỉ nên dùng khi cây còn sức phản ứng, mục tiêu kỹ thuật rõ và nền rễ, nước, dinh dưỡng tương đối ổn định.

Khi nào không nên dùng 1-MCP?

Nông sản đã quá chín

Khi quá trình chín đã đi quá xa, hiệu quả thường thấp.

Nông sản chưa đủ già

Xử lý nông sản quá non có thể ảnh hưởng quá trình chín và chất lượng cuối.

Không có điều kiện bảo quản

Nếu không kiểm soát nhiệt độ, ẩm độ, thông khí, hiệu quả sẽ không ổn định.

Mục tiêu là làm chín nhanh

1-MCP không phù hợp khi cần thúc chín.

Không rõ yêu cầu thị trường

Có thị trường cần chín nhanh, có thị trường cần bảo quản lâu; cần xác định trước.

Không có hướng dẫn rõ

Không xử lý nếu không rõ nông sản, cách dùng và điều kiện an toàn.

Lưu ý khi sử dụng

Không đưa liều lượng cụ thể hoặc công thức phối trộn. Khi dùng 1-MCP cần đọc kỹ nhãn, đúng cây trồng, đúng mục tiêu, đúng thời điểm và đúng quy định hiện hành.

1-MCP cần kết hợp với gì?

1-MCP chỉ là công cụ điều chỉnh tín hiệu sinh trưởng. Hiệu quả bền hơn khi đi cùng nền chăm sóc đúng và không dùng để che lấp nguyên nhân cây đang suy.

Thu hoạch đúng độ già

Độ già quyết định chất lượng nền trước khi xử lý.

Phân loại nông sản

Loại bỏ quả dập, bệnh, quá chín hoặc không đồng đều trước bảo quản.

Nhiệt độ và ẩm độ

Bảo quản không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả của 1-MCP.

Quản lý Ethylene

Cần hạn chế nguồn Ethylene không mong muốn trong kho hoặc chuỗi vận chuyển.

Dùng đúng và dùng sai khác nhau thế nào?

Dùng đúng

Nông sản phù hợp.
Thu đúng độ già.
Xử lý đúng thời điểm.
Có điều kiện bảo quản đồng bộ.

Dùng sai

Dùng cho nông sản không phù hợp.
Xử lý khi quá chín hoặc quá non.
Không kiểm soát bảo quản sau xử lý.
Kỳ vọng 1-MCP sửa được nông sản đã giảm chất lượng.

1-MCP không tạo chất lượng mới cho nông sản. Nó chỉ hỗ trợ làm chậm một số quá trình nếu chất lượng ban đầu và điều kiện bảo quản đã phù hợp.