Dinh dưỡng cây trồng / Thiếu, thừa và mất cân đối
Thiếu, thừa và mất cân đối dinh dưỡng
Mất cân đối dinh dưỡng là tình trạng một hoặc vài nguyên tố quá cao, quá thấp hoặc hấp thu lệch so với nhu cầu cây. Khi đó cây có thể biểu hiện thiếu một chất dù đất hoặc dung dịch vẫn có chất đó.
Ví dụ Kali cao có thể làm cây khó hấp thu Canxi và Magie; Lân quá cao có thể ảnh hưởng Kẽm; Đạm cao làm cây xanh mềm và cần thêm Kali, Canxi để cân bằng mô.
| Dấu hiệu | Có thể liên quan | Cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Cây xanh mềm, dễ bệnh | Đạm cao, Canxi/Kali chưa cân | Lịch bón Đạm, mật độ tán |
| Vàng lá già | Magie/Kali/Đạm hoặc rễ yếu | Vị trí lá, rễ, pH |
| Lá non vàng | Sắt/Kẽm/Mangan hoặc pH lệch | pH đất/nước, Lân cao |
| Nứt, mềm trái/củ | Nước dao động, Canxi/Kali lệch | Nước, tải cây, EC |
| Bón nhiều nhưng cây vẫn yếu | Rễ kém, EC cao, đối kháng ion | Rễ, EC, pH, thoát nước |
| Cặp/nhóm | Ý nghĩa | Lưu ý |
|---|---|---|
| Đạm - Kali | Sinh trưởng và vận chuyển chất khô | Đạm cao cần kiểm soát cây xanh mềm |
| Kali - Canxi - Magie | Chất lượng mô, lá, trái/củ | Kali cao có thể cạnh tranh Ca/Mg |
| Lân - Kẽm | Rễ, mầm hoa, mô non | Lân cao kéo dài dễ làm thiếu Kẽm |
| Canxi - Bo | Mô non, cuống, hoa/trái non | Bo quá liều nguy hiểm |
| EC - nước | Áp lực vùng rễ | EC cao làm cây hấp thu lệch |
Mất cân đối thường đến từ công thức phân không phù hợp giai đoạn, bón theo thói quen, dùng nhiều sản phẩm cùng thành phần, nước tưới có EC/pH không ổn, đất chai hoặc rễ yếu. Trong nhà màng, thoát dịch kém cũng làm muối tích lũy và tỷ lệ ion lệch dần.
Một nguyên nhân khác là chỉ chạy theo triệu chứng: vàng lá thì thêm Đạm, trái nhỏ thì thêm Kali, rụng hoa thì thêm Bo mà không xem toàn bộ nền cây.
| Bước | Việc cần làm | Mục tiêu |
|---|---|---|
| 1 | Ghi lại công thức và sản phẩm đang dùng | Biết chất nào đang cao/thấp |
| 2 | Kiểm tra rễ, pH, EC, nước | Loại trừ hấp thu kém |
| 3 | Giảm nhóm đang lạm dụng | Hạ áp lực mất cân bằng |
| 4 | Bổ sung nhóm thiếu theo mức nhẹ | Tránh sốc và đối kháng mới |
| 5 | Theo dõi phản ứng theo 7-14 ngày | Điều chỉnh theo cây thật |
Sai lầm phổ biến là dùng một công thức phân quanh năm cho mọi giai đoạn. Cây con, ra đọt, ra hoa, nuôi trái/củ/hạt và sau thu hoạch cần tỷ lệ dinh dưỡng khác nhau.
Một sai lầm khác là phối nhiều phân bón lá, NPK, vi lượng, chất kích thích sinh học cùng lúc khiến cây phản ứng khó đoán và khó biết sản phẩm nào gây vấn đề.
Mất cân đối dinh dưỡng là vấn đề tỷ lệ và khả năng hấp thu. Muốn xử lý đúng, cần xem quan hệ giữa các chất, tình trạng rễ, pH, EC, nước và giai đoạn cây thay vì chỉ bổ sung theo triệu chứng.
