Thối củ, củ dị dạng, củ nứt

Thối củ, củ dị dạng, củ nứt trên khoai tây là gì?

Đây là nhóm hiện tượng bất thường xảy ra trên củ khoai tây trong đất hoặc sau thu hoạch. Củ có thể bị hư thối, mềm nhũn, có mùi hôi, bị méo hình, nứt vỏ, sần sùi, phát triển không đều hoặc không đạt tiêu chuẩn thương phẩm.

Có thể hiểu đơn giản:

Nhóm vấn đề này cần được xem xét cả ở phần củ dưới đất, điều kiện luống, nước tưới, dinh dưỡng và bệnh hại. Nếu chỉ nhìn thân lá trên mặt ruộng, rất dễ bỏ sót.

Vì sao cần xử lý sớm nhóm vấn đề này?

Thối củ, củ dị dạng và củ nứt không chỉ làm giảm năng suất mà còn làm giảm giá trị thương phẩm. Một ruộng có củ to nhưng nhiều củ thối, nứt, xanh, méo hoặc sần sùi vẫn có thể bị giảm giá bán và tăng hao hụt sau thu hoạch.

Xử lý sớm giúp:

Giảm củ thối lan trong ruộng. Hạn chế mất củ thương phẩm. Giảm tỷ lệ củ nứt, củ méo. Giữ củ phát triển đều hơn. Giảm thối sau thu hoạch. Giảm lây bệnh từ củ thối sang củ khỏe. Điều chỉnh nước tưới kịp thời. Cân đối dinh dưỡng đúng giai đoạn. Bảo vệ bộ lá để nuôi củ ổn định. Ghi nhận nguyên nhân để điều chỉnh vụ sau.

Một số củ đã nứt hoặc thối nặng không thể phục hồi. Vì vậy, mục tiêu thực tế là ngăn vấn đề lan thêm, bảo vệ phần củ còn khỏe và điều chỉnh quy trình chăm sóc cho các giai đoạn tiếp theo.

Dấu hiệu nhận biết thối củ khoai tây

Thối củ có thể xuất hiện trong ruộng hoặc sau thu hoạch.

Các dấu hiệu thường gặp:

Củ mềm, nhũn. Củ có mùi hôi. Vỏ củ đổi màu nâu, đen hoặc xám. Có vùng thối ướt, chảy dịch. Có vết thối khô, lõm xuống. Củ có mốc trên bề mặt. Bên trong củ thâm nâu, đen hoặc rỗng. Củ thối tập trung ở vùng đất ẩm, trũng. Củ thối nhiều sau mưa hoặc sau tưới đẫm. Củ thối lan mạnh khi bảo quản ẩm, bí. Cây phía trên có thể héo, vàng, thối gốc. Đất quanh củ có mùi hôi hoặc sũng nước.

Thối củ cần được kiểm tra sớm vì củ thối trong đất có thể trở thành nguồn bệnh cho củ khác và vụ sau.

Dấu hiệu nhận biết củ bị dị dạng

Củ dị dạng là tình trạng củ phát triển không cân đối, hình dạng méo, lồi lõm hoặc không đúng đặc tính giống.

Biểu hiện gồm:

Củ méo, không đều. Củ dài bất thường hoặc lồi lõm. Củ có nhiều u, nhiều chỗ phình lệch. Củ bị thắt eo. Củ sần sùi, bề mặt xấu. Củ phát triển lệch về một phía. Nhiều củ nhỏ xen lẫn ít củ lớn. Củ bị biến dạng ở khu đất nén, đất cục. Củ dị dạng nhiều ở khu tưới nước không đều. Củ dị dạng kèm vết rỗ, vết sần nghi tuyến trùng hoặc bệnh đất.

Củ dị dạng thường không phải do một nguyên nhân duy nhất. Nước, đất, dinh dưỡng và bệnh vùng củ đều có thể liên quan.

Dấu hiệu nhận biết củ bị nứt

Củ nứt thường xuất hiện rõ ở giai đoạn củ đang lớn nhanh hoặc sau các đợt mưa, tưới nước mạnh sau khi ruộng bị khô.

Biểu hiện gồm:

Vỏ củ có đường nứt. Vết nứt có thể nông hoặc sâu. Củ nứt dọc hoặc nứt ngang. Có củ nứt kèm thối ở khe nứt. Vết nứt có thể khô lại nếu xảy ra sớm. Nhiều củ nứt sau giai đoạn khô hạn rồi gặp mưa. Củ nứt ở khu tưới nước không đều. Củ nứt nhiều khi cây được bón thúc mạnh sau giai đoạn stress. Củ nứt dễ bị thối sau thu hoạch nếu không phân loại kỹ.

Củ đã nứt không thể liền lại hoàn toàn theo hướng thương phẩm đẹp. Cần giảm sốc nước và phân loại riêng khi thu hoạch.

Phân biệt các dạng vấn đề trên củ

Phân biệt đúng dạng vấn đề giúp chọn hướng xử lý phù hợp. Không nên gom tất cả vào một nguyên nhân “thiếu phân”.

Nguyên nhân gây thối củ, củ dị dạng, củ nứt

Đất quá ẩm, luống thoát nước kém

Đây là nguyên nhân rất phổ biến gây thối củ. Khoai tây cần đất ẩm vừa, tơi và thoát nước tốt. Nếu đất sũng, củ thiếu oxy, bệnh củ phát triển mạnh và củ dễ thối.

Dấu hiệu nhận biết Củ thối nhiều ở vùng trũng. Rãnh đọng nước sau mưa hoặc tưới. Đất quanh củ hôi, dính, bí. Gốc cây thối, cây héo rũ. Củ mềm, nhũn, hôi. Sau mưa kéo dài, tỷ lệ củ thối tăng. Củ thối tập trung ở luống thấp. Hướng xử lý

Khơi rãnh thoát nước ngay. Ngưng tưới khi đất còn ẩm. Không bón phân mạnh trên nền đất sũng. Loại bỏ củ thối nếu phát hiện. Vụ sau cần làm đất tơi, lên luống cao và thiết kế rãnh thoát nước tốt hơn.

Tưới nước thất thường, sốc khô – ướt

Củ khoai tây rất nhạy với biến động nước. Khi đất khô kéo dài rồi gặp mưa lớn hoặc tưới đẫm, củ có thể lớn nhanh đột ngột, gây nứt hoặc dị dạng.

Dấu hiệu nhận biết Luống khô nứt rồi sau đó được tưới nhiều. Củ nứt xuất hiện sau mưa hoặc sau tưới đẫm. Củ lớn không đều. Củ bị méo, phình lệch. Cây héo vào trưa rồi hồi sau tưới. Vùng tưới không đều có củ nứt nhiều hơn. Củ vừa nứt vừa dễ thối ở khe nứt. Hướng xử lý

Giữ ẩm ổn định. Không để ruộng khô kéo dài rồi tưới dồn. Tưới nhẹ, đều và theo độ ẩm đất. Giai đoạn tạo củ – nuôi củ lớn cần đặc biệt tránh sốc nước vì đây là lúc củ tăng kích cỡ mạnh.

Đất nén chặt, đất cục, đất thiếu tơi xốp

Củ phát triển dưới đất. Nếu đất nén chặt, nhiều cục lớn hoặc có vật cản, củ dễ bị méo, nhỏ, phát triển lệch và khó đạt hình dạng đẹp.

Dấu hiệu nhận biết Củ méo ở vùng đất cứng. Củ nhỏ, biến dạng, lồi lõm. Đất quanh củ cục lớn. Luống bị nén sau mưa hoặc đi lại nhiều. Rễ kém phát triển. Củ phát triển lệch về nơi đất tơi hơn. Thu hoạch khó, củ dễ trầy. Hướng xử lý

Nếu còn giai đoạn sớm, có thể xới nhẹ và vun bổ sung bằng đất tơi, tránh làm tổn thương củ. Vụ sau cần làm đất kỹ hơn, tăng hữu cơ hoai, tránh làm đất khi quá ướt và hạn chế đi lại trên luống.

Luống chưa vun đủ, củ bị lộ hoặc thiếu không gian phát triển

Vun gốc không đủ làm củ có nguy cơ lộ ra ánh sáng, bị xanh, phát triển nông, dễ méo và dễ bị tác động bởi nhiệt độ, khô ẩm thất thường.

Dấu hiệu nhận biết Củ nằm sát mặt luống. Củ bị xanh. Luống bị xói sau mưa. Đất che củ mỏng. Củ phát triển không đều quanh gốc. Củ lộ dễ bị trầy, khô hoặc tổn thương. Hướng xử lý

Vun bổ sung bằng đất tơi nếu còn thời điểm phù hợp. Che kín củ lộ, không làm tổn thương củ. Vụ sau cần lên luống cao hơn và vun đúng lúc từ giai đoạn phát triển thân lá – bắt đầu tạo củ.

Thừa Đạm, mất cân đối dinh dưỡng

Thừa Đạm làm cây xanh lá mạnh, thân lá phát triển kéo dài, củ chậm hình thành hoặc nuôi củ không tập trung. Khi kết hợp với nước không đều, củ dễ phát triển bất ổn.

Dấu hiệu nhận biết Cây xanh đậm, thân mềm, tán rậm. Cây xanh lá mạnh nhưng củ ít hoặc nhỏ. Củ không đều. Ruộng dễ mốc sương, bệnh lá. Cây chậm chắc củ cuối vụ. Củ dễ thối hơn nếu ruộng ẩm bí. Hướng xử lý

Ngưng thúc Đạm mạnh. Không phun phân bón lá giàu Đạm khi cây đã bước vào tạo củ. Chuyển sang cân đối Kali – Canxi – Magie, giữ nước ổn định và bảo vệ bộ lá.

Thiếu Kali trong giai đoạn nuôi củ

Kali giúp vận chuyển dinh dưỡng về củ và hỗ trợ củ phát triển đồng đều. Thiếu Kali có thể làm củ chậm lớn, củ nhỏ nhiều và cây yếu khi nuôi củ.

Dấu hiệu nhận biết Củ nhỏ nhiều. Củ lớn chậm. Lá có thể cháy mép hoặc xuống màu không đều. Cây xanh lá nhưng củ không phát triển tương xứng. Ruộng bón Đạm nhiều nhưng ít Kali. Củ thương phẩm không đồng đều. Hướng xử lý

Bổ sung Kali theo giai đoạn nếu còn thời điểm phù hợp. Không bón dồn quá mạnh. Cần kết hợp với nước tưới ổn định và bộ lá khỏe. Nếu củ đã gần thu hoạch, Kali muộn không thể sửa hoàn toàn tình trạng củ nhỏ.

Thiếu Canxi hoặc Canxi vận chuyển kém do sốc nước

Canxi hỗ trợ mô củ và chất lượng củ. Tuy nhiên, Canxi vận chuyển kém khi nước tưới thất thường. Vì vậy, dù có bổ sung Canxi nhưng cây bị sốc nước, hiệu quả vẫn hạn chế.

Dấu hiệu nhận biết Củ dễ rối loạn hình dạng. Củ dễ nứt khi gặp sốc nước. Củ phát triển kém ổn định. Cây yếu ở gốc hoặc rễ. Đất có pH bất lợi, cấu trúc kém. Dinh dưỡng Kali – Canxi – Magie mất cân đối. Hướng xử lý

Chú ý Canxi từ giai đoạn tạo củ, không chờ đến cuối vụ. Giữ nước ổn định để Canxi vận chuyển tốt. Tránh pha trộn Canxi tùy tiện với phân chứa lân, sunfat hoặc sản phẩm dễ kết tủa nếu chưa rõ tương thích.

Thiếu Magie làm bộ lá nuôi củ kém

Magie giúp lá quang hợp. Nếu thiếu Magie hoặc lá bị xuống sớm, cây không tạo đủ nguồn dinh dưỡng cho củ, làm củ nhỏ và không đều.

Dấu hiệu nhận biết Lá già vàng sớm. Lá nhạt màu. Cây xuống sức khi đang nuôi củ. Củ nhỏ nhiều. Sau khi tăng Kali, cây có dấu hiệu thiếu Magie. Bộ lá không bền đến cuối vụ. Hướng xử lý

Bổ sung Magie nếu có biểu hiện thiếu hoặc theo chương trình chăm sóc. Cân đối với Kali. Không phun nồng độ cao khi lá đang bệnh hoặc cây đang stress.

Bệnh củ, bệnh vùng rễ và bệnh mốc sương

Một số bệnh có thể gây thối củ trực tiếp hoặc làm cây suy, khiến củ phát triển kém. Mốc sương nặng cũng có thể liên quan đến thối củ, nhất là khi ruộng ẩm và bệnh lá lan mạnh.

Dấu hiệu nhận biết Củ thối có mùi hôi hoặc vết thâm. Cây héo rũ, gốc thối. Lá bị mốc sương nặng. Thối củ tăng sau mưa hoặc bảo quản. Củ thối tập trung ở vùng bệnh. Củ từ ruộng bệnh khó bảo quản. Hướng xử lý

Xác định đúng dạng bệnh. Với thối củ trong ruộng, cần giảm ẩm, thoát nước, loại củ bệnh và không vùi lại trong ruộng. Với mốc sương, cần quản lý bệnh lá sớm để hạn chế ảnh hưởng đến củ. Sau thu hoạch phải phân loại kỹ.

Tuyến trùng, sâu đất hoặc tổn thương cơ giới

Tuyến trùng và sâu đất có thể gây vết rỗ, sần, biến dạng hoặc tạo cửa ngõ cho bệnh thối. Tổn thương cơ giới trong quá trình vun, xới hoặc thu hoạch cũng làm củ dễ hư.

Dấu hiệu nhận biết Củ có vết rỗ, sần, sẹo. Rễ có u sần, rễ tơ kém. Củ bị sâu cắn, có lỗ. Củ thối từ vị trí vết thương. Củ trầy nhiều sau vun hoặc thu hoạch. Ruộng có tiền sử tuyến trùng. Hướng xử lý

Xác định đối tượng gây hại. Hạn chế làm tổn thương củ khi vun, xới. Khi thu hoạch cần nhẹ tay. Vụ sau cần luân canh, xử lý đất, dùng giống sạch và cải thiện hữu cơ hoai.

Quy trình kiểm tra khi phát hiện củ thối, dị dạng, nứt Bước 1: Kiểm tra vị trí bị hại trong ruộng

Cần xác định vấn đề xuất hiện rải rác hay theo vùng.

Cần xem Bị nặng ở vùng trũng hay toàn ruộng. Bị nặng ở luống thấp hay luống cao. Bị nặng sau mưa hay sau tưới. Bị nặng ở cây xanh rậm hay cây yếu. Củ nứt tập trung ở vùng khô – ướt thất thường không. Củ dị dạng có tập trung ở đất cứng, đất cục không. Bước 2: Đào kiểm tra củ và đất quanh củ

Cần đào nhẹ một số cây đại diện để xem củ và đất.

Cần kiểm tra Củ thối ướt hay thối khô. Củ nứt sâu hay nứt nhẹ. Củ méo, sần hay rỗ. Đất quanh củ có sũng không. Đất có cục lớn, nén không. Củ có bị lộ sáng không. Củ có vết sâu cắn không. Rễ và gốc cây có thối không. Bước 3: Kiểm tra lịch tưới nước

Nước là yếu tố rất quan trọng với cả nứt củ, dị dạng và thối củ.

Cần xem Có để đất khô kéo dài không. Có tưới đẫm sau khô hạn không. Có mưa lớn sau thời gian khô không. Rãnh có đọng nước không. Tưới có đều giữa các luống không. Đất có giữ ẩm quá lâu không. Bước 4: Kiểm tra lịch bón phân

Cần xem dinh dưỡng có bị lệch không.

Cần xem Có bón nhiều Đạm không. Có bón Đạm muộn không. Kali có được chú ý từ giai đoạn tạo củ không. Canxi có được bổ sung đúng giai đoạn không. Magie có bị thiếu không. Có bón phân khi đất sũng hoặc rễ yếu không. Có dùng hữu cơ chưa hoai không. Bước 5: Kiểm tra bệnh lá và tình trạng bộ lá

Bộ lá ảnh hưởng đến nuôi củ. Bệnh lá nặng làm củ nhỏ, không đều và dễ thối nếu mốc sương lan mạnh.

Cần xem Có mốc sương không. Lá có cháy sớm không. Tán có quá rậm không. Lá có còn khả năng quang hợp không. Cây có héo rũ, thối gốc không. Cách xử lý theo từng tình huống thực tế Tình huống 1: Củ thối nhiều ở vùng trũng Nguyên nhân có thể

Luống thấp, rãnh đọng nước, đất sũng, bệnh củ phát triển.

Cách xử lý

Khơi rãnh thoát nước ngay. Ngưng tưới. Loại bỏ củ thối nếu phát hiện. Không bón phân mạnh trên vùng đất đang sũng. Vụ sau cần nâng luống, cải thiện thoát nước và tránh trồng lại ngay nếu bệnh nặng.

Tình huống 2: Củ nứt sau mưa hoặc sau tưới đẫm Nguyên nhân có thể

Đất khô kéo dài rồi đột ngột đủ nước, làm củ lớn nhanh và nứt.

Cách xử lý

Ổn định tưới nước, không để ruộng khô kéo dài. Tưới nhẹ, đều thay vì tưới dồn. Chú ý Canxi và Kali từ giai đoạn củ non. Củ đã nứt cần phân loại riêng khi thu hoạch.

Tình huống 3: Củ méo, dị dạng nhiều ở đất cứng Nguyên nhân có thể

Đất nén chặt, nhiều cục lớn, thiếu không gian cho củ phát triển.

Cách xử lý

Nếu còn sớm, xới nhẹ, vun bổ sung bằng đất tơi, tránh làm tổn thương củ. Vụ sau cần làm đất tơi hơn, dùng hữu cơ hoai và tránh làm đất khi đất quá ướt.

Tình huống 4: Củ nhỏ nhiều, không đạt kích cỡ Nguyên nhân có thể

Thiếu nước, thiếu Kali, bộ lá bị bệnh, cây tạo quá nhiều củ nhưng không đủ sức nuôi, hoặc cây lệch lứa từ đầu vụ.

Cách xử lý

Giữ nước ổn định, cân đối Kali – Canxi – Magie, bảo vệ bộ lá. Nếu đã cuối vụ, tập trung giữ củ hiện có và thu đúng lúc; khó làm củ nhỏ tăng kích cỡ nhanh nếu cây đã xuống sinh lý.

Tình huống 5: Củ thối kèm cây héo rũ Nguyên nhân có thể

Bệnh vùng rễ, thối gốc, héo xanh, đất sũng hoặc củ giống mang bệnh.

Cách xử lý

Đào kiểm tra gốc, rễ, củ. Loại cây bệnh nặng, khơi rãnh, tránh tưới tràn qua vùng bệnh. Không dùng củ từ cây bệnh làm giống. Ghi nhận vùng bệnh để xử lý đất sau vụ.

Tình huống 6: Củ bị xanh kèm dị dạng Nguyên nhân có thể

Thiếu vun, củ lộ sáng, luống xói hoặc củ phát triển gần mặt đất.

Cách xử lý

Vun bổ sung, che kín củ nếu còn thời điểm. Khi thu hoạch, phân loại củ xanh riêng. Vụ sau cần lên luống cao và vun đúng lúc hơn.

Tình huống 7: Củ sần, rỗ, bề mặt xấu Nguyên nhân có thể

Tuyến trùng, bệnh đất, đất bất lợi hoặc tổn thương vùng củ.

Cách xử lý

Kiểm tra rễ, củ và lịch sử ruộng. Nếu nghi tuyến trùng, cần quản lý đất cho vụ sau bằng luân canh, xử lý đất, cải thiện hữu cơ hoai và dùng giống khỏe.

Tình huống 8: Củ thối sau thu hoạch Nguyên nhân có thể

Củ đã nhiễm bệnh trong ruộng, thu lúc đất ướt, củ trầy, bảo quản ẩm bí hoặc không phân loại củ bệnh.

Cách xử lý

Phân loại lại lô củ, loại củ thối, tăng thông thoáng, giảm chất đống dày. Củ trầy, nứt, nghi bệnh nên tiêu thụ sớm, không bảo quản lâu chung với củ khỏe.

Dinh dưỡng và vật tư cần chú ý Kali

Kali là yếu tố quan trọng trong giai đoạn tạo củ và nuôi củ. Kali giúp vận chuyển dinh dưỡng về củ, hỗ trợ củ phát triển đồng đều và nâng chất lượng thương phẩm.

Canxi

Canxi hỗ trợ mô củ và giúp củ ổn định hơn. Cần chú ý từ giai đoạn củ non, kết hợp với quản lý nước ổn định.

Magie

Magie giúp lá quang hợp tốt. Lá khỏe mới có đủ nguồn dinh dưỡng để nuôi củ. Thiếu Magie làm lá xuống nhanh và củ dễ nhỏ.

Đạm

Đạm cần được kiểm soát. Thừa Đạm làm cây xanh rậm, chậm nuôi củ, tăng bệnh lá và có thể làm củ phát triển mất cân đối.

Lân

Lân hỗ trợ rễ. Rễ khỏe giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và giảm suy cây trong giai đoạn nuôi củ.

Phân hữu cơ hoai

Hữu cơ hoai giúp đất tơi và cải thiện môi trường rễ. Không dùng hữu cơ chưa hoai vì dễ gây nóng đất, thối rễ, thối củ.

Humic/Fulvic

Có thể hỗ trợ đất và rễ nếu dùng đúng điều kiện, đặc biệt trên đất chai, đất khó ăn phân. Không dùng khi đất đang sũng và rễ đang thối nặng.

Vi sinh, nấm đối kháng

Có thể hỗ trợ vùng rễ và vùng củ nếu dùng đúng điều kiện. Nên được đưa vào từ đầu vụ hoặc trước khi bệnh nặng.

Thuốc quản lý bệnh củ, bệnh đất

Cần dùng đúng đối tượng, đúng thời điểm, không dùng theo cảm tính. Khi củ đã thối nặng, biện pháp xử lý thường chỉ giúp hạn chế lây lan.

Rãnh thoát nước, đất tơi để vun

Đây là yếu tố kỹ thuật rất quan trọng. Nhiều vấn đề thối củ, dị dạng, xanh củ có thể giảm nhờ luống tốt và thoát nước tốt.

Những việc không nên làm Không để đất sũng trong giai đoạn tạo củ – nuôi củ

Đất sũng làm củ dễ thối và rễ thiếu oxy.

Không để đất khô rồi tưới đẫm

Sốc nước là nguyên nhân lớn gây nứt củ, củ phát triển không đều.

Không bón Đạm mạnh khi cây đang nuôi củ

Đạm muộn làm cây xanh lá, chậm củ và tăng bệnh.

Không bỏ qua Kali, Canxi, Magie

Đây là nhóm dinh dưỡng quan trọng cho phát triển củ, chất lượng củ và bộ lá nuôi củ.

Không dùng phân hữu cơ chưa hoai

Hữu cơ chưa hoai dễ làm đất hôi, nóng và tăng bệnh củ.

Không để củ lộ sáng

Củ lộ dễ xanh, giảm chất lượng thương phẩm.

Không vun gốc khi đất quá ướt

Dễ làm đất nén, tổn thương rễ và củ.

Không trộn củ thối với củ khỏe

Củ thối có thể làm hư cả lô khi bảo quản.

Không thu hoạch mạnh tay làm trầy củ

Vết trầy là cửa ngõ cho thối sau thu.

Không dùng củ từ cây bệnh làm giống

Củ bệnh mang rủi ro cho vụ sau, nhất là bệnh đất, héo xanh, thối củ.

Bảng kiểm tra nhanh khi củ thối, dị dạng, nứt

Bảng xử lý nhanh theo triệu chứng

Quy trình xử lý tóm tắt

Khi nào vấn đề được xem là kiểm soát tốt hơn?

Có thể xem ruộng đã được kiểm soát tốt hơn khi:

Không còn phát sinh thêm nhiều củ thối mới. Rãnh thoát nước thông, đất không sũng. Tưới nước ổn định hơn, không khô – ướt thất thường. Luống được che phủ tốt, ít củ lộ. Bộ lá còn khỏe để nuôi củ. Cây không tiếp tục xanh rậm do Đạm. Củ đang lớn đồng đều hơn. Củ nứt không tăng thêm sau các lần tưới. Vùng bệnh được khoanh lại và theo dõi. Củ thối, củ nứt, củ xanh được phân loại riêng khi thu.

Nếu vấn đề đã xuất hiện nặng, mục tiêu là giảm lan rộng và bảo vệ phần củ còn khỏe, không kỳ vọng sửa hoàn toàn củ đã thối hoặc nứt.

Kết luận

Thối củ, củ bị dị dạng và củ nứt là nhóm vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng thương phẩm của khoai tây. Nguyên nhân thường liên quan đến đất quá ẩm, luống thoát nước kém, tưới nước thất thường, đất nén chặt, thiếu vun gốc, thừa Đạm, thiếu Kali – Canxi – Magie, bệnh củ, tuyến trùng hoặc thao tác thu hoạch làm tổn thương củ.

Khi phát hiện củ bất thường, cần đào kiểm tra củ và đất quanh củ, xem nước tưới, rãnh thoát nước, độ tơi đất, lịch bón phân và bệnh lá. Không nên xử lý chỉ bằng tăng phân hoặc phun thuốc khi chưa xác định nguyên nhân. Với củ đã thối hoặc nứt, cần phân loại riêng và hạn chế lây lan sang củ khỏe.

Phòng ngừa vẫn là quan trọng nhất: làm đất tơi, lên luống cao, giữ nước ổn định, tránh sốc khô – ướt, cân đối Đạm – Kali – Canxi – Magie, bảo vệ bộ lá, không dùng hữu cơ chưa hoai và thu hoạch nhẹ tay. Làm tốt các bước này sẽ giúp khoai tây giảm củ thối, củ nứt, củ dị dạng và nâng tỷ lệ củ đạt thương phẩm.

Gợi ý đọc thêm Nuôi củ lớn khoai tây: giữ nước và dinh dưỡng thế nào cho củ đồng đều Chắc củ, hoàn thiện vỏ củ khoai tây trước thu hoạch Đất tơi xốp, thoát nước tốt cho khoai tây Mốc sương khoai tây: dấu hiệu và cách quản lý Củ xanh, củ lộ trên mặt luống: nguyên nhân và cách hạn chế