Thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt trên khoai tây

Thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt trên khoai tây: Giải pháp giảm hao hụt, hạn chế thối củ và giữ chất lượng thương phẩm

Thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt là mục tiêu kỹ thuật cuối cùng trong canh tác khoai tây. Đây là giai đoạn quyết định phần năng suất ngoài ruộng có được giữ lại thành năng suất thực thu hay không. Nếu thu hoạch quá sớm, củ còn non vỏ, dễ trầy xước, nhanh héo và khó bảo quản. Nếu thu hoạch quá muộn, đặc biệt trong điều kiện mưa ẩm, củ dễ bị thối, mọc mầm, xanh vỏ hoặc giảm chất lượng thương phẩm.

Trong thực tế, nhiều ruộng khoai tây chăm khá tốt nhưng sau thu hoạch vẫn hao hụt nhiều do thu lúc đất còn ướt, củ bị cuốc phạm, bị dập, phơi nắng gắt, không hong củ đúng cách, không phân loại củ bệnh hoặc bảo quản trong nơi nóng, ẩm, sáng và bí hơi. Những lỗi này làm củ nhanh thối, héo, nhăn, xanh, mọc mầm và giảm giá trị bán.

Bài viết này trình bày giải pháp kỹ thuật giúp thu hoạch khoai tây đúng thời điểm, giảm tổn thương cơ giới, hong củ và phân loại đúng cách, bảo quản củ trong điều kiện phù hợp để hạn chế hao hụt sau thu hoạch và giữ chất lượng thương phẩm tốt hơn.

Thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt là mục tiêu gì?

Thu hoạch đúng lúc là thu khi củ đã đạt kích cỡ thương phẩm, vỏ tương đối chắc, cây đã hoàn thành giai đoạn nuôi củ và điều kiện ruộng phù hợp để đưa củ ra khỏi đất mà không gây tổn thương nhiều.

Bảo quản củ tốt là giữ củ sau thu hoạch trong điều kiện khô ráo bề mặt, râm mát, thông thoáng, ít ánh sáng, không ẩm bí, không nóng hầm và có phân loại rõ củ khỏe – củ bệnh – củ xanh – củ nứt – củ trầy.

Có thể hiểu đơn giản:

Mục tiêu không chỉ là “đào củ lên”, mà là giữ được chất lượng củ sau khi thu hoạch.

Vì sao thu hoạch và bảo quản đúng rất quan trọng?

Khoai tây là loại củ dễ bị tổn thương sau thu hoạch. Vỏ củ, độ khô bề mặt, mức độ trầy xước, nhiệt độ, ánh sáng, ẩm độ và thông thoáng đều ảnh hưởng đến chất lượng củ trong quá trình vận chuyển, bảo quản và tiêu thụ.

Làm tốt mục tiêu này giúp:

Giảm củ trầy xước, dập nát. Giảm thối củ sau thu hoạch. Giảm hao hụt trong bảo quản. Hạn chế củ xanh do ánh sáng. Hạn chế củ héo, nhăn do mất nước. Hạn chế mọc mầm sớm. Giữ mẫu mã củ đẹp hơn. Tăng tỷ lệ củ thương phẩm. Giảm lây thối từ củ bệnh sang củ khỏe. Thuận lợi cho vận chuyển, phân loại và bán hàng. Giữ chất lượng củ giống nếu có kế hoạch giữ giống. Giảm nguồn bệnh tồn dư cho vụ sau.

Một ruộng khoai có năng suất ngoài đồng tốt nhưng thu hoạch, phân loại và bảo quản kém vẫn có thể bị giảm giá trị đáng kể.

Khi nào cần áp dụng giải pháp này?

Giải pháp thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt cần bắt đầu từ cuối giai đoạn nuôi củ lớn, giai đoạn chắc củ và kéo dài đến sau thu hoạch.

Cần chú ý trong các thời điểm:

Khi củ bắt đầu đạt kích cỡ thương phẩm. Khi cây bước vào giai đoạn chắc củ. Khi vỏ củ bắt đầu chắc hơn. Khi chuẩn bị giảm nước trước thu. Trước các đợt mưa cuối vụ. Khi ruộng có dấu hiệu thối củ rải rác. Khi mốc sương nặng cuối vụ. Khi lên kế hoạch nhân công, dụng cụ, bao bì. Khi thu củ ngoài ruộng. Khi hong củ sau thu. Khi phân loại và đóng bao. Trong quá trình bảo quản, vận chuyển. Sau thu hoạch để xử lý tàn dư.

Không nên đợi đến ngày thu mới chuẩn bị. Thu hoạch tốt cần được chuẩn bị từ trước đó: giảm nước hợp lý, kiểm tra độ chắc vỏ, chuẩn bị nơi hong củ và kế hoạch phân loại.

Dấu hiệu ruộng khoai tây sẵn sàng thu hoạch

Có thể xem xét thu hoạch khi ruộng có các dấu hiệu:

Củ đã đạt kích cỡ thương phẩm. Tỷ lệ củ nhỏ không còn quá cao. Vỏ củ tương đối chắc, ít tróc khi xoa nhẹ. Cây đã xuống màu sinh lý phù hợp với giống. Thân lá không còn phát triển mạnh. Tốc độ lớn củ chậm lại. Đất không quá sũng nước. Rãnh thoát nước tốt. Củ không bị thối lan rộng. Thời tiết thuận lợi cho thu hoạch. Có đủ nhân công, dụng cụ, bao bì. Có nơi hong củ râm, thoáng. Có kế hoạch phân loại và tiêu thụ hoặc bảo quản.

Không nên quyết định thu hoạch chỉ dựa vào thân lá. Cần đào kiểm tra củ ở nhiều vị trí trong ruộng để đánh giá kích cỡ, độ chắc vỏ và tình trạng thối củ.

Dấu hiệu chưa nên thu hoặc cần thận trọng

Cần cân nhắc nếu ruộng có các biểu hiện:

Vỏ củ còn rất non, dễ bong. Củ còn nhỏ nhiều. Đất đang sũng sau mưa. Củ dính bùn nặng nếu đào thử. Cây còn xanh rậm do bón Đạm muộn. Củ đang thối rải rác và bệnh có nguy cơ lan. Thời tiết sắp mưa kéo dài. Chưa có nơi hong, phân loại. Chưa có nhân công thu kịp. Đất quá khô cứng, dễ làm củ trầy khi đào. Củ xanh, củ nứt, củ bệnh chưa có kế hoạch phân loại.

Có những trường hợp phải thu sớm để tránh thiệt hại lớn hơn, chẳng hạn mưa kéo dài hoặc thối củ lan nhanh. Khi đó cần ưu tiên thu trong điều kiện đất ráo nhất có thể và phân loại thật kỹ.

Nguyên tắc kỹ thuật để thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt

Không thu quá sớm khi vỏ còn non

Củ non vỏ dễ tróc, dễ héo, dễ thối và khó vận chuyển xa. Cần kiểm tra độ chắc vỏ trước khi thu đại trà.

Không để ruộng quá ẩm lúc thu hoạch

Đất sũng làm củ dính bùn, khó hong khô, dễ trầy và tăng thối sau thu hoạch. Cần giảm nước và chọn thời điểm thu khi đất ráo tương đối.

Thu nhẹ tay, hạn chế tổn thương

Vết trầy, vết cắt, vết dập là cửa ngõ cho thối củ. Thu hoạch càng nhẹ tay, bảo quản càng thuận lợi.

Không phơi củ dưới nắng gắt

Khoai tây cần hong khô bề mặt nơi râm, thoáng. Phơi nắng gắt làm củ xanh, héo và giảm chất lượng.

Phân loại ngay sau thu hoạch

Củ thối, củ xanh, củ nứt, củ trầy, củ sâu hại cần tách riêng. Không trộn với củ thương phẩm khỏe.

Bảo quản nơi mát, tối, thoáng

Khoai tây không phù hợp với nơi nóng, ẩm, sáng và bí hơi. Điều kiện bảo quản kém làm củ thối, xanh và mọc mầm nhanh.

Kiểm tra định kỳ trong quá trình bảo quản

Ngay cả khi đã phân loại, vẫn cần kiểm tra lô củ để phát hiện củ thối, mốc, mọc mầm hoặc bao bị nóng, ẩm.

Quy trình kỹ thuật thu hoạch và bảo quản củ khoai tây Bước 1: Kiểm tra củ trước khi thu đại trà

Trước khi thu toàn bộ ruộng, cần đào kiểm tra một số cây đại diện.

Cần kiểm tra Củ đã đạt kích cỡ chưa. Tỷ lệ củ lớn, củ vừa, củ nhỏ. Vỏ củ có chắc không. Củ có bị xanh không. Củ có bị nứt không. Củ có thối không. Củ có bị sâu đất, tuyến trùng gây sần rỗ không. Khu cao và khu trũng có khác nhau không. Đất quanh củ khô hay ướt. Có dấu hiệu bệnh củ lan không. Mục tiêu

Xác định ruộng đã sẵn sàng thu chưa và có cần thu từng khu, thu sớm vùng bệnh hoặc chờ thêm để củ chắc vỏ không.

Bước 2: Giảm nước hợp lý trước thu hoạch

Trước thu hoạch, cần giảm nước để đất khô thoáng hơn và củ ổn định hơn.

Cần làm Không tưới nhiều sát ngày thu. Giảm nước từ từ khi củ đã đạt kích cỡ. Theo dõi độ ẩm đất theo loại đất. Đất nặng cần thời gian ráo lâu hơn. Đất nhẹ cần tránh khô cứng quá mức. Sau mưa cần khơi rãnh, chờ đất se lại nếu có thể. Không để rãnh đọng nước trước thu. Mục tiêu

Giúp thu hoạch thuận lợi, giảm bùn đất bám củ, giảm trầy xước và giảm thối sau thu.

Bước 3: Chọn ngày và thời điểm thu phù hợp

Thời tiết và thời điểm trong ngày ảnh hưởng lớn đến chất lượng củ sau thu.

Nên ưu tiên Thu khi đất ráo tương đối. Thu vào thời điểm mát nếu có điều kiện. Tránh thu ngay sau mưa lớn nếu đất còn sũng. Tránh để củ nằm ngoài nắng gắt nhiều giờ. Theo dõi dự báo mưa trước khi thu đại trà. Chuẩn bị nhân công đủ để thu và gom nhanh. Có nơi râm, thoáng để hong củ ngay sau thu. Cần tránh Thu khi đất quá ướt. Thu xong để củ phơi nắng lâu. Thu khi chưa có nơi gom, hong, phân loại. Thu quá nhiều trong một ngày nhưng không xử lý kịp sau thu. Mục tiêu

Đưa củ ra khỏi đất trong điều kiện ít tổn thương và dễ bảo quản nhất.

Bước 4: Thu hoạch nhẹ tay, hạn chế trầy xước

Tổn thương cơ giới là nguyên nhân lớn làm củ thối sau thu hoạch.

Cần làm Đào nhẹ, tránh cắt phạm củ. Không dùng dụng cụ sắc đâm vào củ. Nếu dùng máy, điều chỉnh độ sâu, tốc độ phù hợp. Không ném củ mạnh. Không đổ củ từ độ cao lớn. Không kéo lê củ trên đất đá. Không giẫm lên củ. Không chất đống quá cao ngoài ruộng. Thu gom bằng sọt, khay, bao phù hợp. Mục tiêu

Giữ vỏ củ nguyên vẹn, giảm vết thương và giảm nguy cơ thối sau thu.

Bước 5: Hong củ nơi râm, thoáng

Sau khi thu, cần làm khô bề mặt củ nhẹ nhàng.

Cần làm Đưa củ vào nơi râm, thoáng. Trải củ không quá dày. Để đất bám khô bớt rồi làm sạch nhẹ. Không phơi nắng gắt. Không để củ dính mưa sau thu. Không phủ kín củ còn ẩm. Không đóng bao khi củ còn ướt. Không chất đống nóng, bí. Mục tiêu

Giảm ẩm bề mặt, hạn chế mốc và thối, nhưng không làm củ xanh hoặc mất nước.

Bước 6: Làm sạch đất bám nhẹ nhàng

Không cần làm sạch quá mạnh nếu củ dùng để bảo quản. Quan trọng là không làm trầy vỏ.

Cần chú ý Không chà xát mạnh. Không đập củ vào nhau. Không dùng vật sắc cạo vỏ. Không rửa củ nếu không có quy trình làm khô phù hợp. Chỉ làm sạch khi đất bám đã khô tương đối. Củ trầy cần phân loại riêng. Mục tiêu

Giảm đất bám nhưng vẫn giữ vỏ củ an toàn.

Bước 7: Phân loại củ sau thu hoạch

Phân loại là bước bắt buộc để giảm hao hụt trong bảo quản và bán hàng.

Cần tách riêng

Mục tiêu

Không để vài củ bệnh, củ thối làm hỏng cả lô củ khỏe.

Bước 8: Bảo quản củ trong điều kiện phù hợp

Khoai tây cần nơi bảo quản mát, tối, thoáng và khô ráo tương đối.

Nơi bảo quản cần Mát. Tối hoặc ít ánh sáng. Thông thoáng. Không ẩm bí. Không bị mưa tạt. Không đặt trực tiếp trên nền ẩm. Không gần phân bón, thuốc hoặc hóa chất. Không có mùi lạ. Có thể kiểm tra định kỳ. Hạn chế chuột, côn trùng gây hại. Cần tránh Để củ ở nơi sáng làm xanh vỏ. Để nơi nóng làm mọc mầm nhanh. Để nơi ẩm làm thối củ. Chất bao quá cao gây dập và hầm nóng. Đóng bao quá kín, thiếu thông khí. Trộn củ bệnh với củ khỏe. Mục tiêu

Giữ củ ổn định, giảm thối, giảm xanh, giảm mọc mầm và giảm mất nước.

Bước 9: Kiểm tra định kỳ trong thời gian bảo quản

Sau thu hoạch, củ vẫn có thể thối, mọc mầm hoặc xanh nếu điều kiện bảo quản không phù hợp.

Cần kiểm tra Có mùi hôi không. Bao củ có bị nóng không. Có củ thối không. Củ có mốc không. Củ có mọc mầm không. Củ có xanh vỏ không. Củ có héo, nhăn không. Nền kho có ẩm không. Bao có bị mưa tạt không. Có chuột, côn trùng không. Hướng xử lý Loại củ thối ngay. Tăng thông thoáng nếu bao nóng. Chuyển khỏi nơi ẩm. Che ánh sáng nếu củ xanh. Tiêu thụ sớm lô có nhiều củ trầy, nứt. Không để củ thối lây sang củ khỏe. Mục tiêu

Giảm hao hụt trong bảo quản và xử lý sớm trước khi hư cả lô.

Bước 10: Xử lý tàn dư sau thu hoạch và chuẩn bị vụ sau

Sau thu hoạch, ruộng vẫn còn củ sót, củ thối, thân lá bệnh và nguồn bệnh đất.

Cần làm Thu gom củ thối, củ bệnh. Không vùi củ thối lại trong ruộng. Dọn thân lá bệnh nếu bệnh nặng. Làm sạch cỏ bờ, cỏ rãnh. Ghi lại khu có thối củ, héo xanh, tuyến trùng. Không dùng củ từ cây bệnh làm giống. Vệ sinh dụng cụ thu hoạch. Có kế hoạch luân canh nếu ruộng bệnh nặng. Cải thiện đất, rãnh, luống cho vụ sau. Mục tiêu

Giảm nguồn bệnh tồn dư và tạo nền tốt hơn cho vụ tiếp theo.

Xử lý theo từng tình huống thực tế Củ đã đạt nhưng vỏ còn non Nguyên nhân nghi ngờ

Thu sớm, cây còn sinh trưởng mạnh, tưới nhiều cuối vụ hoặc bón Đạm muộn.

Hướng xử lý

Nếu ruộng còn an toàn, có thể chờ thêm để vỏ củ chắc hơn. Giảm nước hợp lý, không bón thúc thêm. Nếu bắt buộc phải thu, cần thu nhẹ tay, phân loại củ trầy và tiêu thụ sớm.

Gần thu hoạch gặp mưa kéo dài Nguyên nhân nghi ngờ

Thời tiết bất lợi làm đất ẩm, tăng nguy cơ thối củ.

Hướng xử lý

Khơi rãnh thoát nước ngay. Không tưới thêm. Kiểm tra thối củ ở vùng trũng. Nếu củ đã đạt và bệnh có nguy cơ tăng, cân nhắc thu khi đất ráo tương đối.

Thu hoạch khi đất còn ướt Nguy cơ

Củ dính bùn, khó hong khô, dễ trầy và dễ thối sau thu.

Hướng xử lý

Nếu có thể, chờ đất ráo hơn. Nếu bắt buộc thu, cần hong củ nơi râm thoáng, trải mỏng, không đóng bao khi củ còn ẩm và phân loại củ bệnh thật kỹ.

Củ bị trầy nhiều khi thu Nguyên nhân nghi ngờ

Vỏ còn non, đất quá khô cứng, dụng cụ sắc, thao tác mạnh hoặc máy thu điều chỉnh chưa phù hợp.

Hướng xử lý

Phân loại củ trầy riêng, tiêu thụ sớm. Không bảo quản lâu chung với củ khỏe. Vụ sau cần thu đúng độ chắc vỏ và điều chỉnh thao tác thu hoạch.

Củ xanh sau thu hoạch Nguyên nhân nghi ngờ

Củ bị phơi nắng, để ngoài sáng hoặc bảo quản nơi có ánh sáng.

Hướng xử lý

Chuyển củ vào nơi tối, râm, thoáng. Phân loại củ xanh riêng. Không phơi nắng trực tiếp ở các lô sau.

Củ thối sau vài ngày bảo quản Nguyên nhân nghi ngờ

Củ còn ẩm, có củ bệnh lẫn trong bao, củ trầy, thu lúc đất ướt hoặc bảo quản nóng ẩm.

Hướng xử lý

Mở lô kiểm tra ngay. Loại củ thối, tăng thông thoáng, trải mỏng nếu cần. Củ trầy, nứt, nghi bệnh nên tiêu thụ sớm.

Củ mọc mầm sớm Nguyên nhân nghi ngờ

Bảo quản nơi nóng, sáng, lưu quá lâu hoặc củ đã qua thời gian ngủ nghỉ.

Hướng xử lý

Chuyển củ sang nơi mát, tối, thoáng. Có kế hoạch tiêu thụ phù hợp. Nếu giữ giống, cần quản lý mầm để không quá dài, yếu và dễ gãy.

Bao khoai bị nóng, ẩm Nguyên nhân nghi ngờ

Củ chưa khô bề mặt, đóng bao quá kín, chất bao quá cao hoặc kho thiếu thông gió.

Hướng xử lý

Mở bao, giảm độ dày, tăng thông khí, kê bao khỏi nền ẩm. Kiểm tra và loại bỏ củ thối.

Củ giống bảo quản kém, mầm dài yếu Nguyên nhân nghi ngờ

Bảo quản nóng, ẩm, tối hoàn toàn quá lâu hoặc chọn củ giống từ nguồn không tốt.

Hướng xử lý

Loại củ thối, củ mầm yếu. Bảo quản củ giống riêng ở nơi phù hợp. Không dùng củ từ cây bệnh, củ trầy nặng, củ thối hoặc củ nghi virus làm giống.

Dinh dưỡng và vật tư cần chú ý Đạm

Không nên bón Đạm muộn cuối vụ. Đạm muộn làm cây xanh kéo dài, vỏ củ chậm chắc, tăng bệnh lá và giảm khả năng bảo quản.

Kali

Kali cần được chú ý từ giai đoạn tạo củ – nuôi củ. Cuối vụ không nên bón dồn quá muộn, nhưng chương trình Kali trước đó cần đủ để củ đạt chất lượng tốt.

Canxi

Canxi hỗ trợ mô củ. Cần cung cấp từ giai đoạn củ non và nuôi củ, không đợi sát thu hoạch mới bổ sung.

Magie

Magie giúp lá quang hợp tốt trong giai đoạn nuôi củ. Khi củ đã gần đạt, không nên cố kéo xanh lá quá mức bằng phân bón lá.

Nước tưới

Giảm nước hợp lý trước thu hoạch là yếu tố quan trọng. Không tưới đẫm sát ngày thu.

Dụng cụ thu hoạch

Cuốc, xẻng, máy thu, sọt, khay, bao cần phù hợp để giảm trầy, dập củ.

Nơi hong củ

Cần râm, thoáng, sạch, tránh nắng gắt và tránh mưa tạt.

Bao bì, khay, kệ

Nên dùng vật chứa thông thoáng, không gây dập củ. Không chất bao quá cao.

Kho bảo quản

Kho cần mát, tối, thoáng, khô ráo tương đối, có thể kiểm tra định kỳ.

Vật tư phòng chuột, côn trùng

Khu bảo quản cần hạn chế chuột và côn trùng gây hại củ.

Những việc không nên làm Không thu quá sớm khi vỏ còn non

Củ non vỏ dễ trầy, héo và thối sau thu hoạch.

Không tưới nhiều sát ngày thu

Đất ướt làm củ dễ dính bùn, khó khô và dễ thối.

Không thu khi đất quá sũng nếu có thể tránh

Thu lúc đất sũng làm tăng rủi ro trầy, bẩn, thối củ.

Không ném, đổ mạnh hoặc chất đống cao

Tổn thương cơ giới là nguyên nhân lớn gây thối sau thu.

Không phơi củ dưới nắng gắt

Nắng làm củ xanh, héo và giảm chất lượng.

Không đóng bao khi củ còn ẩm

Củ ẩm trong bao dễ nóng, mốc và thối lan.

Không trộn củ thối, củ bệnh với củ khỏe

Củ bệnh có thể làm hư cả lô.

Không bảo quản nơi có ánh sáng

Ánh sáng làm củ xanh vỏ, giảm giá trị thương phẩm.

Không bảo quản nơi nóng, ẩm, bí hơi

Điều kiện này làm củ thối, héo, mọc mầm nhanh.

Không dùng củ bệnh làm giống

Củ bệnh làm tăng rủi ro mọc không đều, héo cây, thối củ ở vụ sau.

Bảng kiểm tra nhanh mục tiêu thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt

Bảng xử lý nhanh theo triệu chứng

Quy trình giải pháp tóm tắt

Khi nào đạt mục tiêu thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt?

Có thể xem đạt mục tiêu khi:

Củ được thu khi đạt kích cỡ và vỏ tương đối chắc. Đất khi thu ráo tương đối, không sũng. Củ ít bị trầy, dập. Củ được hong nơi râm, thoáng. Không phơi củ dưới nắng gắt. Củ khô bề mặt trước khi đóng bao. Củ bệnh, củ xanh, củ nứt, củ trầy được phân loại riêng. Kho bảo quản mát, tối, thoáng. Bao củ không nóng, không ẩm bí. Lô củ được kiểm tra định kỳ. Củ thối được loại bỏ kịp thời. Củ giống nếu giữ lại được chọn từ cây khỏe và bảo quản riêng. Tàn dư củ bệnh ngoài ruộng được xử lý sau vụ.

Khi đạt các điều kiện này, tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch sẽ giảm và chất lượng thương phẩm được giữ tốt hơn.

Kết luận

Thu hoạch đúng lúc, bảo quản củ tốt là khâu cuối nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến giá trị thực tế của vụ khoai tây. Một ruộng khoai chăm tốt vẫn có thể hao hụt nhiều nếu thu quá sớm, thu lúc đất ướt, làm củ trầy xước, phơi nắng gắt, không phân loại củ bệnh hoặc bảo quản trong nơi nóng, ẩm, sáng và bí hơi.

Muốn làm tốt, cần kiểm tra củ trước thu, giảm nước hợp lý, chọn ngày thu phù hợp, thao tác nhẹ tay, hong củ nơi râm thoáng, phân loại kỹ và bảo quản trong điều kiện mát, tối, thông thoáng. Củ thối, củ xanh, củ nứt, củ trầy nặng cần tách riêng, không trộn với củ khỏe.

Làm tốt giải pháp này sẽ giúp giảm hao hụt sau thu hoạch, giữ mẫu mã củ, hạn chế thối củ, héo củ, mọc mầm, xanh vỏ và nâng tỷ lệ củ khoai tây đạt thương phẩm.

Gợi ý đọc thêm Thu hoạch và bảo quản khoai tây sau vụ Chắc củ, hoàn thiện vỏ củ khoai tây trước thu hoạch Bảo quản củ khoai tây sau thu hoạch kém: nguyên nhân và cách xử lý Thối củ, củ bị dị dạng, củ nứt trên khoai tây Củ xanh, củ lộ trên mặt luống ở khoai tây