Nứt trái, khô múi, trái nhỏ trên cây cam: Nguyên nhân và cách xử lý

Nứt trái, khô múi và trái nhỏ là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, mẫu mã và chất lượng thương phẩm của cam. Có vườn trái đang lớn thì bị nứt sau mưa, có vườn trái đủ kích thước nhưng bổ ra múi khô, ít nước, cũng có vườn cây giữ được nhiều trái nhưng trái nhỏ, không đồng đều, bán không đạt giá.

Những vấn đề này không chỉ do thiếu Kali hay thiếu nước đơn thuần. Nguyên nhân thường liên quan đến sự mất cân bằng giữa nước tưới, bộ rễ, bộ lá, tải trái, dinh dưỡng Kali – Canxi – Magiê, pH đất, thời tiết mưa nắng thất thường, cây suy sau mang trái, sâu bệnh hại vỏ trái hoặc bệnh Greening/HLB trên cây có múi.

Bài viết này giúp bà con nhận diện đúng từng tình trạng nứt trái, khô múi, trái nhỏ trên cây cam; phân tích nguyên nhân và hướng dẫn cách xử lý theo thứ tự: kiểm tra nước – rễ – lá – tải trái – dinh dưỡng – sâu bệnh – thời điểm thu hoạch.

Nứt trái, khô múi, trái nhỏ trên cây cam là gì?

Đây là ba vấn đề khác nhau nhưng thường có liên quan với nhau, vì đều phản ánh cây đang bị mất cân bằng trong quá trình nuôi trái.

Trong thực tế, một vườn có thể gặp cùng lúc nhiều biểu hiện: trái nhỏ, vỏ xấu, một số trái nứt sau mưa và khi thu lại có trái khô múi.

Vì sao cần xử lý sớm các vấn đề này?

Nứt trái, khô múi và trái nhỏ đều ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán. Trái nứt gần như mất giá trị thương phẩm. Trái nhỏ làm sản lượng loại đẹp giảm. Trái khô múi khiến người mua đánh giá chất lượng thấp, ảnh hưởng uy tín vườn.

Các vấn đề này còn cho thấy cây có thể đang gặp bất ổn:

• Nước tưới không đều.
• Rễ yếu, hấp thu kém.
• Lá vàng, cây thiếu nguồn quang hợp.
• Dinh dưỡng mất cân đối.
• Cây mang trái quá tải.
• Đất chai, pH lệch.
• Sâu bệnh hại vỏ trái.
• Bệnh Greening/HLB làm trái nhỏ, lệch, chất lượng kém.

Nếu chỉ xử lý ở giai đoạn cuối vụ, khả năng cải thiện thường hạn chế. Vì vậy, cần phòng từ giai đoạn trái non và nuôi trái.

Phân biệt nứt trái, khô múi và trái nhỏ

Nứt trái

Nứt trái thường xảy ra khi vỏ trái không theo kịp tốc độ tăng kích thước của phần múi bên trong. Tình trạng này hay xuất hiện sau các đợt mưa lớn hoặc tưới mạnh sau thời gian khô hạn.

Dấu hiệu:

• Vỏ trái nứt dọc hoặc nứt ngang.
• Nứt ở gần cuống, hông trái hoặc đáy trái.
• Vết nứt có thể khô hoặc chảy dịch.
• Trái dễ bị nấm bệnh xâm nhập.
• Trái nứt thường rụng hoặc không còn giá trị thương phẩm.

Khô múi

Khô múi là tình trạng tép cam bên trong ít nước, xốp, khô hoặc ăn không mọng. Có khi vỏ bên ngoài vẫn khá đẹp nhưng bên trong chất lượng kém.

Dấu hiệu:

• Bổ trái ra thấy múi ít nước.
• Tép cam xốp, khô, nhạt.
• Một số múi khô nhiều hơn múi khác.
• Trái có thể chín không đều.
• Thường gặp ở cây suy, cây thiếu nước, cây rễ yếu hoặc trái để quá lâu trên cây.

Trái nhỏ

Trái nhỏ là tình trạng trái không đạt kích thước mong muốn, lớn chậm hoặc không đồng đều.

Dấu hiệu:

• Trái lớn chậm từ giai đoạn nuôi trái.
• Cùng cây có trái lớn, trái nhỏ lệch nhiều.
• Trái trên cành yếu nhỏ hơn.
• Trái nhỏ kèm lá vàng, tán thưa.
• Cây bón phân nhưng trái không lớn rõ.
• Cây mang nhiều trái nhưng kích thước kém.

Mỗi vấn đề có nguyên nhân riêng, nhưng đều cần kiểm tra nước, rễ, lá và dinh dưỡng.

Nguyên nhân gây nứt trái trên cây cam

1. Khô hạn rồi gặp mưa lớn hoặc tưới dồn

Đây là nguyên nhân rất thường gặp. Khi cây bị khô trong thời gian dài, vỏ trái phát triển chậm lại. Sau đó gặp mưa lớn hoặc tưới mạnh, phần múi bên trong hút nước nhanh, làm áp lực tăng và vỏ bị nứt.

Dấu hiệu

• Trái nứt sau mưa lớn.
• Trước đó vườn bị khô.
• Nứt xuất hiện khá nhanh sau khi có nước trở lại.
• Cây có thể rụng trái kèm theo.
• Trái lớn nhanh bất thường sau mưa.

Hướng xử lý

Giữ nước ổn định từ giai đoạn trái non đến nuôi trái. Không để cây khô kiệt rồi tưới dồn. Sau thời gian khô, cần tưới nhẹ, chia lần để cây thích nghi.

2. Thiếu Canxi, Bo làm vỏ trái kém bền

Canxi giúp mô vỏ trái và cuống trái ổn định. Bo hỗ trợ mô non và quá trình phát triển trái. Nếu thiếu hoặc hấp thu kém, vỏ trái dễ yếu, đàn hồi kém và dễ nứt khi trái lớn nhanh.

Dấu hiệu gợi ý

• Vỏ trái mỏng, yếu.
• Trái dễ nứt sau mưa.
• Trái non trước đó dễ rụng.
• Cây ít được bổ sung Canxi – Bo từ sớm.
• Đất chua, rễ yếu làm cây khó hấp thu Canxi.

Hướng xử lý

Canxi – Bo cần được bổ sung từ giai đoạn trước hoa, trái non và nuôi trái, không chờ sát lúc nứt mới xử lý. Cần dùng đúng liều, không lạm dụng Bo.

3. Dinh dưỡng mất cân bằng, bón Kali quá lệch

Kali rất quan trọng trong nuôi trái, nhưng nếu tăng Kali mạnh một chiều trong khi thiếu Canxi, Magiê hoặc rễ yếu, cây có thể mất cân bằng.

Hướng xử lý

Giai đoạn nuôi trái cần cân Kali – Canxi – Magiê. Không nên chỉ tăng Kali để ép trái lớn nhanh.

4. Dư đạm làm mô trái mềm, cây đi đọt

Đạm cao làm cây ra đọt, mô non mềm, trái phát triển không ổn định và sâu bệnh tăng.

Dấu hiệu

• Cây xanh non, đọt nhiều.
• Trái lớn không đều.
• Vỏ trái kém cứng.
• Sâu bệnh, loét, nhện, rệp dễ tăng.
• Có thể nứt trái khi gặp mưa.

Hướng xử lý

Giảm đạm ở giai đoạn nuôi trái và trước thu hoạch. Cân lại với Kali – Canxi – Magiê.

5. Vỏ trái bị tổn thương do sâu bệnh

Loét vi khuẩn, ghẻ, bọ trĩ, nhện hoặc vết thương cơ học có thể làm vỏ trái yếu, tạo điểm dễ nứt hoặc làm trái mất mẫu mã.

Hướng xử lý

Phòng bệnh vỏ trái từ giai đoạn trái non. Quản lý sâu vẽ bùa, bọ trĩ, nhện, loét và ghẻ sớm, không chờ trái lớn mới xử lý.

Nguyên nhân gây khô múi trên cây cam

1. Thiếu nước trong giai đoạn nuôi trái

Cam là loại trái cần nhiều nước để phát triển múi. Nếu cây thiếu nước kéo dài, múi dễ kém mọng, tép cam ít nước và chất lượng giảm.

Dấu hiệu

• Lá rũ vào trưa.
• Đất khô nhanh.
• Trái nhỏ, vỏ kém căng.
• Múi ít nước.
• Cây đang mang nhiều trái.
• Trái dễ rụng khi gặp nắng nóng.

Hướng xử lý

Giữ nước đều trong giai đoạn nuôi trái. Không để cây khô kéo dài, đặc biệt khi trái đang phát triển múi.

2. Rễ yếu, thối rễ, cây bón không hồi

Rễ yếu làm cây không hút đủ nước và dinh dưỡng. Khi đó, múi không phát triển tốt dù vườn vẫn có bón phân.

Dấu hiệu

• Lá vàng.
• Cây bón phân không xanh lại.
• Gốc ẩm, đất bí.
• Rễ ít, rễ nâu đen.
• Trái nhỏ, múi ít nước.
• Cây suy sau mang trái.

Hướng xử lý

Kiểm tra rễ, gốc, đất và pH. Phục hồi rễ trước bằng thoát nước, hữu cơ hoai, Humic/Fulvic, Lân, Canxi và bón nhẹ chia nhỏ.

3. Trái để quá lâu trên cây

Một số vườn để trái quá lâu sau khi đã đạt độ thu hoạch. Khi trái quá già, chất lượng múi có thể giảm, trái dễ khô, xốp hoặc mất cân bằng vị.

Dấu hiệu

• Trái đã quá lứa thu.
• Vỏ trái già, mẫu mã kém.
• Múi khô, ít nước.
• Cây tiêu hao dinh dưỡng kéo dài.
• Cây suy sau thu.

Hướng xử lý

Thu đúng độ chín thương phẩm. Không để trái đã đạt yêu cầu treo quá lâu trên cây nếu không cần thiết.

4. Cây mang trái quá tải

Khi cây giữ quá nhiều trái, nguồn nước và dinh dưỡng phải chia cho nhiều trái. Kết quả là trái nhỏ, múi phát triển kém và cây dễ suy.

Dấu hiệu

• Trái nhiều nhưng kích thước nhỏ.
• Cành mang trái yếu.
• Lá vàng khi đang nuôi trái.
• Sau thu cây suy nặng.
• Múi kém mọng, chất lượng không đều.

Hướng xử lý

Giữ tải trái phù hợp với sức cây. Loại bỏ trái bệnh, trái dị dạng, trái quá dày nếu cần. Vụ sau cần quản lý rụng sinh lý và tải trái tốt hơn.

5. Bệnh Greening/HLB

Greening/HLB có thể làm trái nhỏ, lệch, chất lượng kém, múi phát triển không đều và có thể gây tình trạng khô, xốp, vị kém.

Dấu hiệu nghi ngờ

• Lá vàng loang không đối xứng.
• Lá nhỏ, chùn đọt.
• Trái nhỏ, lệch, méo.
• Trái chín không đều.
• Cây bón phân không hồi bền.
• Có rầy chổng cánh trong vườn.

Hướng xử lý

Không xử lý như thiếu phân thông thường. Cần đánh dấu cây nghi bệnh, kiểm tra rầy chổng cánh, kiểm tra cây xung quanh và xử lý theo khuyến cáo kỹ thuật địa phương.

Nguyên nhân làm trái cam nhỏ, phát triển không đều

1. Bộ rễ yếu, cây hấp thu kém

Rễ yếu là nguyên nhân nền rất phổ biến làm trái nhỏ.

Dấu hiệu

• Bón phân nhưng trái không lớn rõ.
• Lá vàng.
• Cây chậm ra đọt.
• Trái nhỏ từng cây hoặc từng khu.
• Gốc ẩm, đất bí.
• Rễ ít, rễ nâu.
• Đất chua, chai hoặc có tuyến trùng.

Hướng xử lý

Phục hồi đất – rễ, kiểm tra pH, cải tạo hữu cơ và bón nhẹ chia nhỏ. Không tăng phân nuôi trái mạnh khi rễ chưa hồi.

2. Thiếu nước hoặc tưới không đều

Nước không đều làm trái phát triển lệch giữa các khu, giữa các cây hoặc giữa các đợt trái.

Hướng xử lý

Kiểm tra độ ẩm từng khu, điều chỉnh tưới đều, không để cây khô rồi tưới dồn.

3. Bộ lá yếu, thiếu Magiê

Lá xanh là nguồn nuôi trái. Nếu lá vàng, cây thiếu nguồn quang hợp, trái sẽ nhỏ.

Dấu hiệu

• Lá già vàng.
• Tán thưa.
• Cây đang mang trái xuống lá nhanh.
• Trái nhỏ, phát triển chậm.
• Cây suy sau thu hoạch.

Hướng xử lý

Bổ sung Magiê phù hợp, kiểm tra rễ nếu lá vàng kéo dài, giữ bộ lá xanh bền trong giai đoạn nuôi trái.

4. Tải trái quá nhiều

Cây giữ quá nhiều trái thường làm trái nhỏ và chất lượng không đồng đều.

Hướng xử lý

Quản lý tải trái theo sức cây. Không cố giữ quá nhiều trái trên cây yếu, cây nhỏ hoặc cây rễ kém.

5. Sâu bệnh hại trái và lá

Nhện, bọ trĩ, rệp sáp, loét, ghẻ, thán thư, sâu đục trái, ruồi đục trái đều có thể làm trái phát triển kém hoặc giảm mẫu mã.

Hướng xử lý

Kiểm tra trái non, vỏ trái, mặt dưới lá và cuống trái thường xuyên. Xử lý đúng đối tượng khi mật số hoặc mức bệnh cần can thiệp.

6. Dinh dưỡng nuôi trái chưa cân đối

Trái nhỏ không chỉ do thiếu Kali. Cây cần cân bằng giữa Đạm vừa phải, Kali, Canxi, Magiê, Lân, Bo, Kẽm và vi lượng.

Hướng xử lý

Bón nuôi trái theo sức cây, chia nhỏ, không bón dồn, không bón lệch một chất và không bón khi đất khô hoặc úng.

Quy trình kiểm tra khi cam bị nứt trái, khô múi, trái nhỏ

Bước 1: Xác định vấn đề chính

Cần xác định vườn đang bị vấn đề nào là chính:

• Trái nứt sau mưa?
• Trái nhỏ từ đầu giai đoạn nuôi trái?
• Trái nhỏ từng cây hay toàn vườn?
• Múi khô khi gần thu hoạch?
• Trái vừa nhỏ vừa lệch?
• Trái nhỏ kèm vàng lá?
• Trái xấu vỏ do sâu bệnh?

Xác định đúng vấn đề giúp tránh xử lý sai.

Bước 2: Kiểm tra lịch nước và thời tiết

Cần xem

• Trước khi nứt trái có khô hạn không?
• Có mưa lớn hoặc tưới mạnh sau khô hạn không?
• Vườn có tưới đều không?
• Có khu khô, khu úng không?
• Gần thu hoạch có để cây khô kéo dài không?

Nước là yếu tố đầu tiên cần kiểm tra khi trái nứt, nhỏ hoặc khô múi.

Bước 3: Kiểm tra rễ, gốc và đất

Cần quan sát

• Gốc có khô thoáng không?
• Đất có bị chai, chua, bí không?
• Rễ tơ có nhiều không?
• Rễ có nâu, thối không?
• Có tuyến trùng hoặc rệp sáp rễ không?
• Cây bón phân có hồi không?
• Có xì mủ gốc không?

Nếu rễ yếu, mọi biện pháp nuôi trái đều kém hiệu quả.

Bước 4: Kiểm tra bộ lá

Cần xem

• Lá có xanh bền không?
• Lá già có vàng do thiếu Magiê không?
• Lá có nhện, loét, thán thư không?
• Tán có đủ lá nuôi trái không?
• Cành mang trái có đủ lá không?

Lá yếu thì trái khó lớn, múi khó mọng.

Bước 5: Kiểm tra tải trái

Cần quan sát

• Cây có quá nhiều trái không?
• Trái phân bố đều hay tập trung một số cành?
• Cành mang trái có bị oằn không?
• Cây có tán đủ lớn so với số trái không?
• Cây nhỏ có mang trái quá sớm không?

Nếu cây quá tải, trái nhỏ và cây suy là điều dễ xảy ra.

Bước 6: Kiểm tra dinh dưỡng đã dùng

Cần xem lại

• Có bón đạm cao không?
• Có tăng Kali quá mạnh không?
• Có bổ sung Canxi đều từ sớm không?
• Có chú ý Magiê khi lá vàng không?
• Có bón khi đất khô hoặc úng không?
• Có thiếu hữu cơ, đất bị chai không?
• Có kiểm tra pH đất không?

Dinh dưỡng cần cân đối và đi theo sức rễ.

Bước 7: Kiểm tra sâu bệnh trên vỏ trái và lá

Cần tìm

• Nhện làm da cám, nám vỏ.
• Bọ trĩ làm sẹo trái non.
• Loét vi khuẩn, ghẻ sẹo.
• Rệp sáp, bồ hóng.
• Sâu đục trái, ruồi đục trái.
• Thán thư, bệnh vỏ trái.
• Sâu vẽ bùa làm tăng loét trên lá non.

Sâu bệnh không chỉ làm xấu vỏ mà còn làm trái phát triển kém, dễ rụng và giảm chất lượng.

Bước 8: Kiểm tra dấu hiệu Greening/HLB nếu trái nhỏ, lệch, khô múi

Nếu trái nhỏ, lệch, chất lượng kém đi kèm vàng lá loang, lá nhỏ, chùn đọt, cần kiểm tra HLB.

Cần quan sát

• Lá vàng có đối xứng không?
• Cây có chùn đọt không?
• Trái có lệch, méo không?
• Trái chín không đều không?
• Có rầy chổng cánh trong vườn không?
• Cây bón phân có hồi bền không?

Nếu nghi Greening/HLB, cần quản lý theo hướng bệnh truyền nhiễm, không chỉ bón thêm phân.

Phương án xử lý nứt trái, khô múi, trái nhỏ trên cây cam

Bước 1: Ổn định nước

Đây là bước quan trọng nhất.

Nếu vườn thiếu nước

• Tưới nhẹ, đều.
• Không để cây khô kiệt.
• Không tưới dồn sau khô hạn.
• Phủ gốc sạch bệnh để giữ ẩm.
• Không bón phân khi đất quá khô.

Nếu vườn úng nước

• Khơi rãnh thoát nước.
• Mở vùng cổ rễ.
• Không tưới thêm.
• Không bón phân khi đất đang ướt bí.
• Kiểm tra rễ sau mưa.

Nước ổn định giúp hạn chế nứt trái, giúp múi phát triển tốt và trái lớn đều hơn.

Bước 2: Phục hồi rễ nếu cây bón không hồi

Nếu rễ yếu, cần phục hồi rễ trước.

Có thể áp dụng

• Hữu cơ hoai.
• Humic/Fulvic.
• Lân hỗ trợ rễ.
• Canxi hỗ trợ rễ và mô cây.
• Vi sinh phù hợp khi đất ổn định.
• Kiểm tra pH và điều chỉnh nếu cần.
• Quản lý tuyến trùng nếu có.

Không nên bón nuôi trái mạnh khi rễ còn yếu.

Bước 3: Cân bằng Kali – Canxi – Magiê

Kali

Hỗ trợ nuôi trái và vận chuyển dinh dưỡng.

Canxi

Giúp vỏ trái, cuống trái, rễ và mô cây ổn định hơn, giảm nguy cơ nứt do mô vỏ yếu.

Magiê

Giữ lá xanh, giúp cây quang hợp để nuôi trái và phát triển múi.

Nguyên tắc

Không tăng Kali một chiều. Cần cân bộ ba Kali – Canxi – Magiê trong suốt giai đoạn trái non đến nuôi trái.

Bước 4: Giảm đạm ở giai đoạn trái lớn và trước thu hoạch

Nếu cây đang nuôi trái mà ra đọt mạnh, cần giảm đạm.

Cần làm

• Không bón đạm cao.
• Không phun kích đọt.
• Không làm cây xanh non cuối vụ.
• Cân Kali – Canxi – Magiê.
• Kiểm tra sâu vẽ bùa, rầy, loét nếu có đọt non.

Đạm chỉ nên dùng vừa đủ để duy trì bộ lá, không thúc cây đi đọt mạnh.

Bước 5: Giữ bộ lá xanh bền

Nếu lá vàng, cần xử lý sớm.

Cần làm

• Bổ sung Magiê nếu lá già vàng.
• Kiểm tra nhện, bệnh lá.
• Kiểm tra rễ nếu lá vàng không hồi.
• Không tỉa cành mạnh khi cây đang nuôi trái.
• Giữ tán thông thoáng vừa phải.

Lá khỏe là điều kiện để trái lớn và múi phát triển tốt.

Bước 6: Quản lý tải trái

Nếu cây mang quá nhiều trái:

• Loại bỏ trái bệnh, trái dị dạng.
• Giảm trái quá dày trên cành yếu nếu cần.
• Chống đỡ cành mang trái nặng.
• Không để cây nhỏ mang quá nhiều trái.
• Sau thu hoạch phục hồi kỹ cây quá tải.

Tải trái phù hợp giúp trái còn lại lớn hơn và cây ít suy hơn.

Bước 7: Quản lý sâu bệnh hại vỏ trái

Cần kiểm tra và xử lý đúng đối tượng:

• Nhện đỏ, nhện vàng.
• Bọ trĩ.
• Rệp sáp, kiến, bồ hóng.
• Loét vi khuẩn.
• Ghẻ sẹo.
• Thán thư.
• Sâu đục trái.
• Ruồi đục trái.

Gần thu hoạch cần chú ý thời gian cách ly thuốc BVTV.

Bước 8: Thu hoạch đúng độ chín

Để trái quá lâu có thể làm chất lượng giảm, đặc biệt với một số giống và điều kiện cây suy.

Cần làm

• Kiểm tra độ chín.
• Kiểm tra độ mọng múi.
• Không thu quá non.
• Không để quá lâu nếu trái đã đạt.
• Thu theo từng đợt nếu trái không đồng đều.
• Phân loại trái nhỏ, trái xấu, trái bệnh.

Thu đúng lứa giúp giữ chất lượng và giảm cây bị kéo sức quá lâu.

Xử lý theo từng tình huống thực tế

Trái cam nứt sau mưa lớn

Nguyên nhân nghi ngờ

Khô hạn trước đó, sau đó mưa lớn làm trái hút nước nhanh; thiếu Canxi – Bo; vỏ trái yếu.

Hướng xử lý

Ổn định nước, không để cây khô kiệt rồi gặp mưa đột ngột. Cân Canxi – Bo – Kali – Magiê từ sớm. Thu gom trái nứt để giảm bệnh.

Trái cam nhỏ toàn vườn

Nguyên nhân nghi ngờ

Thiếu nước, bón nuôi trái chưa đủ, cây thiếu lá, thời tiết bất lợi hoặc quy trình chăm chung chưa phù hợp.

Hướng xử lý

Kiểm tra nước, bộ lá, dinh dưỡng và thời điểm chăm sóc. Điều chỉnh cho vụ sau nếu đã gần thu hoạch.

Trái cam nhỏ từng cây

Nguyên nhân nghi ngờ

Rễ yếu, thối rễ, tuyến trùng, pH đất lệch, cây suy hoặc nghi Greening/HLB.

Hướng xử lý

Kiểm tra riêng từng cây: rễ, gốc, lá, trái và rầy chổng cánh. Không xử lý toàn vườn giống nhau.

Trái cam nhỏ kèm lá vàng

Nguyên nhân nghi ngờ

Thiếu Magiê, rễ yếu, cây quá tải, pH đất lệch hoặc HLB.

Hướng xử lý

Kiểm tra rễ, kiểu vàng lá và dấu hiệu HLB. Bổ sung Magiê nếu phù hợp, phục hồi rễ nếu bón không hồi.

Cam bị khô múi gần thu hoạch

Nguyên nhân nghi ngờ

Thiếu nước kéo dài, rễ yếu, để trái quá lâu, cây suy hoặc HLB.

Hướng xử lý

Kiểm tra nước tưới, rễ, độ chín và dấu hiệu HLB. Không bón phân mạnh sát thu. Thu đúng lứa, phân loại trái và phục hồi cây sau thu.

Trái nhỏ, lệch, chín không đều

Nguyên nhân nghi ngờ

Greening/HLB.

Hướng xử lý

Kiểm tra lá vàng loang, chùn đọt, rầy chổng cánh và cây xung quanh. Đánh dấu cây nghi bệnh và xử lý theo khuyến cáo kỹ thuật.

Vỏ trái nám, da cám, trái kém đẹp

Nguyên nhân nghi ngờ

Nhện, bọ trĩ, phun thuốc không phù hợp, bệnh vỏ trái.

Hướng xử lý

Kiểm tra mặt dưới lá, vỏ trái, lịch phun và tình trạng nhện. Xử lý đúng nguyên nhân, chú ý cách ly thuốc nếu gần thu.

Dinh dưỡng cần chú ý để hạn chế nứt trái, khô múi, trái nhỏ

Kali

Hỗ trợ vận chuyển dinh dưỡng và nuôi trái, nhưng không nên dùng lệch một chiều.

Canxi

Giúp vỏ trái, cuống trái, rễ và mô cây ổn định hơn. Cần duy trì từ giai đoạn trái non.

Magiê

Giữ lá xanh, giúp cây quang hợp để nuôi trái và phát triển múi.

Bo

Hỗ trợ mô non và quá trình phát triển trái, dùng đúng liều.

Kẽm

Hỗ trợ sinh lý cây, đọt và lá. Cần chú ý nếu cây lá nhỏ, đọt ngắn.

Lân

Hỗ trợ rễ và chuyển hóa năng lượng.

Đạm

Chỉ dùng vừa phải. Dư đạm làm cây đi đọt, vỏ trái và chất lượng dễ mất cân bằng.

Hữu cơ hoai

Cải tạo đất, giữ ẩm, giữ phân và giúp rễ khỏe lâu dài.

Humic/Fulvic

Hỗ trợ hấp thu, đặc biệt ở vườn đất chai, cây bón chậm hồi.

Những việc không nên làm khi cam bị nứt trái, khô múi, trái nhỏ

Không tưới dồn sau khô hạn

Đây là nguyên nhân lớn gây nứt trái.

Không để cây thiếu nước kéo dài

Thiếu nước làm trái nhỏ, múi kém mọng và cây suy.

Không bón Kali quá mạnh một chiều

Cần cân với Canxi và Magiê.

Không bón đạm cao ở giai đoạn nuôi trái, cuối vụ

Đạm cao làm cây đi đọt, mất cân bằng trái.

Không bón phân khi đất khô hoặc úng

Rễ đang stress sẽ hấp thu kém.

Không bỏ qua rễ

Trái nhỏ, khô múi thường bắt nguồn từ rễ yếu và cây không ăn phân.

Không bỏ qua Greening/HLB

Trái nhỏ, lệch, khô múi đi kèm vàng lá loang cần nghi bệnh HLB.

Không chờ sát thu hoạch mới xử lý chất lượng

Chất lượng trái phải được xây từ giai đoạn trái non và nuôi trái.

Không để trái quá lâu trên cây

Trái quá già có thể giảm chất lượng và làm cây suy.

Bảng kiểm tra nhanh nứt trái, khô múi, trái nhỏ trên cam

Bảng xử lý nhanh theo triệu chứng

Quy trình xử lý tóm tắt

Phòng nứt trái, khô múi, trái nhỏ từ đầu vụ

Từ sau thu hoạch

• Phục hồi rễ.
• Tỉa cành hợp lý.
• Nuôi lại bộ lá.
• Cải tạo đất và pH.

Giai đoạn ra đọt, dưỡng lá

• Giữ lá xanh bền.
• Quản lý sâu vẽ bùa, rầy, loét.
• Không dùng đạm cao kéo dài.

Giai đoạn trái non

• Giữ nước ổn định.
• Bổ sung Canxi – Bo – Kẽm đúng thời điểm.
• Hạn chế rụng trái bất thường.
• Phòng sâu bệnh vỏ trái.

Giai đoạn nuôi trái

• Cân Kali – Canxi – Magiê.
• Giữ bộ lá xanh.
• Kiểm tra rễ nếu cây bón không hồi.
• Không để cây thiếu nước.
• Quản lý nhện, rệp, loét, ghẻ.

Trước thu hoạch

• Không bón đạm cao.
• Không bón phân mạnh sát thu.
• Không tưới dồn sau khô hạn.
• Thu đúng độ chín.
• Tuân thủ thời gian cách ly thuốc.

Phòng tốt từ đầu sẽ hiệu quả hơn nhiều so với xử lý khi trái đã nứt hoặc múi đã khô.

Kết luận

Nứt trái, khô múi và trái nhỏ trên cây cam là nhóm vấn đề liên quan chặt chẽ đến nước tưới, bộ rễ, bộ lá, tải trái, dinh dưỡng và sâu bệnh. Không nên chỉ xem đây là thiếu Kali hoặc thiếu một loại phân nào đó.

Nứt trái thường liên quan đến sốc nước, đặc biệt là khô hạn rồi gặp mưa lớn hoặc tưới dồn, kết hợp với vỏ trái yếu do thiếu Canxi – Bo hoặc dinh dưỡng mất cân bằng. Khô múi thường liên quan đến thiếu nước, rễ yếu, cây suy, để trái quá lâu hoặc bệnh Greening/HLB. Trái nhỏ thường do rễ yếu, thiếu nước, lá vàng, cây quá tải, dinh dưỡng chưa cân đối hoặc bệnh truyền nhiễm trên cây có múi.

Cách xử lý đúng là ổn định nước, phục hồi rễ, giữ lá xanh, cân Kali – Canxi – Magiê, giảm đạm, quản lý tải trái, kiểm tra sâu bệnh vỏ trái và đặc biệt không bỏ qua Greening/HLB nếu trái nhỏ, lệch, chín không đều. Làm tốt từ giai đoạn trái non và nuôi trái sẽ giúp vườn cam hạn chế nứt trái, giảm khô múi, tăng tỷ lệ trái đạt chuẩn và giữ sức cây cho vụ sau.

Gợi ý đọc thêm

• Quy trình chăm sóc cam giai đoạn nuôi trái, phát triển múi
• Quy trình chăm sóc cam giai đoạn trước thu hoạch
• Vàng lá Greening/HLB trên cây cam
• Nhện đỏ, nhện vàng trên cây cam
• Phục hồi rễ và cải tạo đất cho cây cam