Bo là một trong những nguyên tố vi lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong chu trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Dù cây chỉ cần với hàm lượng rất nhỏ, nhưng Bo lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra hoa, đậu trái, phát triển mô non và vận chuyển dinh dưỡng nội tại. Thiếu Bo, cây có thể biểu hiện hàng loạt vấn đề nghiêm trọng như rụng hoa, rụng trái non, trái dị dạng hoặc chết đọt, chùn rễ. Điều này lý giải vì sao Bo thường được ví như “vi lượng quyết định năng suất”, đặc biệt đối với các loại cây ăn trái, cây rau màu và cây lấy củ.
Lưu trữ tác giả: Duli Agri
Bo là một trong những vi lượng thiết yếu đối với cây trồng, giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành thành tế bào, vận chuyển carbohydrate và ổn định chức năng sinh sản. Dù nhu cầu về Bo không cao so với các nguyên tố đa lượng, nhưng chỉ cần thiếu hụt trong một thời gian ngắn cũng có thể dẫn đến hàng loạt rối loạn sinh lý như rụng trái non, dị dạng trái, kém đậu trái hoặc ngừng phát triển đọt non. Chính vì vậy, Bo thường được ví như “yếu tố nhỏ giữ vai trò lớn” trong chuỗi dinh dưỡng của cây trồng.
Trong nhiều thập kỷ, việc quản lý bệnh hại trong nông nghiệp gần như đồng nghĩa với việc sử dụng thuốc hóa học nhằm tiêu diệt mầm bệnh. Cách làm này tuy mang lại hiệu quả tức thời, nhưng cũng kéo theo hàng loạt hệ lụy: khả năng kháng thuốc ngày càng gia tăng, hệ vi sinh vật có lợi trong đất bị tổn hại, tồn dư hóa chất trong nông sản khó kiểm soát, và môi trường đất cùng nguồn nước dần suy thoái. Không ít nhà vườn rơi vào vòng luẩn quẩn, liên tục phun thuốc để giữ vườn sạch bệnh, nhưng càng làm càng phụ thuộc mà hiệu quả lâu dài lại không như kỳ vọng.
Trong tự nhiên, cây trồng không phải là sinh vật hoàn toàn thụ động. Dù không có hệ miễn dịch như ở động vật, cây vẫn có khả năng cảm nhận mối đe dọa từ môi trường và kích hoạt các phản ứng phòng vệ để tự bảo vệ mình trước nguy cơ bị tấn công. Đây là cơ chế phòng vệ sinh học đã được cây tiến hóa qua hàng triệu năm, tồn tại như một “trí nhớ miễn dịch” bẩm sinh.
Một trong những phản ứng mạnh mẽ nhất của cây khi bị tấn công là tự tổng hợp các hợp chất có tính kháng sinh, được gọi chung là phytoalexin. Đây là nhóm hoạt chất có khả năng ức chế mầm bệnh rất mạnh ở cấp độ mô – tế bào, thường chỉ xuất hiện khi cây bị kích thích đúng tín hiệu. Nói cách khác, phytoalexin không có sẵn trong cây như các protein cấu trúc hay enzyme phòng vệ, mà chỉ được “chế tạo” khi thực sự cần thiết – đúng lúc, đúng chỗ, đúng mục tiêu.
Trong số các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng, vi lượng Bo thường bị xem nhẹ do nhu cầu sử dụng không cao về mặt khối lượng. Tuy nhiên, chỉ một lượng nhỏ Bo thiếu hụt cũng có thể gây ra hàng loạt rối loạn sinh lý nghiêm trọng, đặc biệt ở các giai đoạn nhạy cảm như ra hoa, đậu trái và phát triển mô non. Bo không chỉ ảnh hưởng đến cấu trúc thành tế bào mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình vận chuyển carbohydrate và ổn định hoạt động sinh sản của cây.
Trong sản xuất nông nghiệp, phản ứng đầu tiên khi thấy cây bị bệnh thường là tìm đến thuốc – cụ thể là các loại thuốc kháng sinh hoặc thuốc hóa học đặc trị. Đây là cách làm phổ biến và cũng từng mang lại hiệu quả nhất định trong các mô hình thâm canh truyền thống. Tuy nhiên, theo thời gian, những bất cập ngày càng bộc lộ: bệnh dễ tái phát, vi khuẩn kháng thuốc, hệ vi sinh vật có lợi bị phá vỡ, và dư lượng tồn lại trong nông sản gây ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng xuất khẩu
Trong bối cảnh đó, xu hướng kết hợp phân NPK với phân hữu cơ ngày càng được xem là giải pháp thông minh: Vừa giữ tốc độ sinh trưởng mạnh mẽ của NPK. Vừa tái tạo sức sống cho đất nhờ hữu cơ.
Vừa xây dựng hệ thống canh tác bền vững, giảm dần sự phụ thuộc vào phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật.
Bài viết hôm nay sẽ cùng bạn phân tích kỹ:
Vì sao cây không thể hấp thu dinh dưỡng vô hạn?
Bón thừa NPK gây ra những tác hại gì?
Và đâu mới là nguyên tắc bón phân hợp lý để cây trồng khỏe mạnh, đất đai bền vững?
Một trong những hợp chất nổi bật trong xu hướng đó là Oligosaccharide – một chuỗi carbohydrate có nguồn gốc tự nhiên, hoạt động như một phân tử tín hiệu sinh học giúp kích hoạt hệ miễn dịch nội sinh của cây. Không phải là thuốc, cũng không phải phân bón, Oligosaccharide đóng vai trò như “người báo động sinh học” khiến cây tự tăng cường hàng rào bảo vệ mà không làm rối loạn sinh lý. Khả năng này giúp Oligosaccharide đặc biệt hữu ích trong các giai đoạn cây đang phục hồi sau tổn thương rễ, mới trồng, sau mưa, hoặc trước các thời điểm dễ bùng phát nấm bệnh. Việc hiểu rõ nguồn gốc, cơ chế và ứng dụng thực tế của Oligosaccharide sẽ mở ra một hướng tiếp cận mới trong quản lý bệnh và chăm sóc cây trồng hiện đại.










