Lưu trữ danh mục: PHÂN BÓN

Bài viết này phân tích liệu cây khỏe có cần phun phân bón lá định kỳ hay không, dựa trên nguyên tắc sinh lý cây trồng và thực tiễn canh tác. Mục tiêu là giúp bạn thay đổi tư duy từ phun theo lịch sang phun theo nhu cầu, để giảm chi phí, giảm rủi ro và giữ sức cây bền hơn qua từng vụ.

Phân bón lá là một công cụ có sức hấp dẫn rất lớn trong canh tác vì nó cho phản ứng nhanh. Chỉ sau một lần phun, nhà vườn có thể thấy lá xanh hơn, đọt bật nhanh hơn, cây có vẻ sung hơn. Chính vì phản ứng nhìn thấy được đó, phân bón lá thường trở thành lựa chọn ưu tiên mỗi khi cây có dấu hiệu chậm, khi thời tiết thất thường hoặc khi nhà vườn muốn “đỡ” cây qua một giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm phân dễ bị lạm dụng nhất, bởi nhiều người càng thấy phản ứng nhanh thì càng muốn phun đều, phun định kỳ, phun thêm nhiều loại để tăng hiệu quả.

Giai đoạn trái non là bước chuyển quan trọng vì nó quyết định trực tiếp số lượng trái còn lại đến cuối vụ và gián tiếp quyết định chất lượng trái khi thu hoạch. Sau khi đậu trái, cây không còn chỉ tập trung vào sinh trưởng thân lá như trước, mà bắt đầu bước vào một trạng thái “gánh tải” mới. Lúc này, cây vừa phải duy trì bộ lá đủ khỏe để quang hợp, vừa phải nuôi dưỡng trái mới hình thành, vừa phải thích nghi với biến động thời tiết vốn rất dễ làm rối nhịp sinh lý. Đây cũng là lý do rụng trái sinh lý thường xảy ra mạnh nhất ở giai đoạn này, đặc biệt trong những đợt mưa kéo dài, nắng gắt đột ngột hoặc khi cây bung đọt không kiểm soát.

Phân bón lá ngày càng đa dạng, nhưng về bản chất có thể quy về hai nhóm lớn là phân bón lá vô cơ và phân bón lá hữu cơ. Trong thực tế canh tác, nhiều nhà vườn có xu hướng ưu tiên sản phẩm hữu cơ vì cảm giác an toàn, lành tính và phù hợp định hướng bền vững. Cách nhìn này không sai, nhưng nếu chỉ dừng ở tiêu chí nguồn gốc thì rất dễ chọn nhầm loại, nhầm thời điểm, dẫn đến phun đều mà hiệu quả không tương xứng.

Giai đoạn cây mang hoa luôn được xem là thời điểm nhạy cảm nhất trong toàn bộ chu kỳ sinh trưởng. Nếu ở các giai đoạn khác, cây còn có thể “sai một chút rồi sửa lại” bằng việc điều chỉnh nước tưới, dinh dưỡng hoặc cắt tỉa, thì khi đã bước vào giai đoạn ra hoa, mọi can thiệp đều tác động trực tiếp lên khả năng giữ hoa và tỷ lệ đậu trái. Chỉ một thay đổi nhỏ về dinh dưỡng, về cân bằng hormone, hoặc chỉ cần thời tiết chuyển xấu đúng lúc, cây có thể rụng hoa sinh lý hàng loạt.

Bài viết này sẽ phân tích liệu phân bón lá có thể thay thế bón gốc hay không, dựa trên cơ chế hấp thu dinh dưỡng của cây trồng và thực tiễn canh tác. Mục tiêu là giúp bạn hiểu đúng bản chất, để tận dụng lợi thế của phân bón lá mà không rơi vào bẫy xanh nhanh nhưng suy cây về lâu dài.

Sau thu hoạch, nhiều nhà vườn có xu hướng bón mạnh để bù lại lượng dinh dưỡng mà cây đã dùng cho quá trình nuôi trái. Cách làm này xuất phát từ một logic rất tự nhiên, cây vừa cho trái xong chắc chắn đã mất nhiều chất, vậy thì phải bón thật nhiều để cây xanh lại nhanh. Thế nhưng thực tế lại hay đi ngược kỳ vọng. Không ít vườn bón phân không hề ít, thậm chí “xả” rất đều tay, nhưng cây vẫn phục hồi chậm, ra đọt yếu, rễ kém, hoặc bước sang vụ sau thì suy dần, ra hoa không ổn định và chất lượng trái giảm.

Trong thực tế canh tác, không hiếm trường hợp nhà vườn bón NPK đầy đủ, đúng công thức, đúng giai đoạn, thậm chí còn quản lý nước khá tốt, nhưng cây vẫn sinh trưởng kém, ra hoa không ổn định, rụng trái non hoặc chất lượng nông sản thiếu đồng đều. Khi gặp tình huống này, phản xạ thường thấy là tăng liều NPK, vì người trồng tin rằng cây đang thiếu dinh dưỡng nền.

Sau những trận mưa lớn kéo dài, cây trồng thường thay đổi trạng thái rất nhanh. Nhiều vườn nhìn bằng mắt sẽ thấy lá nhạt màu hơn, tán rũ tạm thời, đọt chậm lại, một số cây có biểu hiện “đuối sức” dù trước đó vẫn đang xanh. Nếu vườn đang mang hoa hoặc trái non, hiện tượng rụng sinh lý cũng dễ tăng mạnh sau mưa, khiến người trồng càng sốt ruột. Trong bối cảnh đó, phản xạ thường gặp là muốn can thiệp ngay, và phân bón lá trở thành lựa chọn hấp dẫn vì cho cảm giác tác động nhanh.