Lưu trữ danh mục: MỤC KHÁC

Trong thực tế canh tác, nhu cầu pha chung phân bón lá với thuốc trừ sâu xuất phát trước hết từ bài toán vận hành. Một lần phun có thể đồng thời xử lý sâu hại và bổ sung dinh dưỡng, nhờ đó giảm số lượt ra vườn, giảm nhân công và rút ngắn thời gian. Khi diện tích lớn hoặc giai đoạn sâu bệnh bùng nhanh, mong muốn “gộp một lần cho xong” càng trở nên mạnh mẽ.

Trichoderma là chế phẩm vi sinh quen thuộc trong canh tác hiện nay. Người trồng thường biết đến Trichoderma qua các lời giới thiệu như phòng bệnh rễ, cải tạo đất và hỗ trợ phân giải hữu cơ. Nhưng càng phổ biến, Trichoderma lại càng tạo ra một nghịch lý: có vườn dùng thấy rễ khỏe rõ rệt, đất tơi hơn, cây ổn định hơn qua mùa mưa; trong khi có vườn dùng nhiều đợt liên tục vẫn không cải thiện, thậm chí rễ suy và cây chậm phục hồi.

Trichoderma được xem là một trong những chế phẩm vi sinh phổ biến nhất trong canh tác hiện nay. Nhiều nhà vườn dùng Trichoderma như một thói quen định kỳ, xem đây là giải pháp nền để giữ rễ khỏe và hạn chế bệnh đất. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một khoảng cách rất lớn giữa những vườn dùng hiệu quả và những vườn dùng không thấy cải thiện. Có vườn chỉ cần duy trì đúng nhịp, đất tơi hơn theo thời gian, rễ tơ ra mạnh và các vấn đề thối rễ giảm rõ rệt. Ngược lại, cũng có vườn bón liên tục nhưng đất vẫn bí, rễ vẫn suy, bệnh rễ vẫn tái đi tái lại, khiến người trồng hoang mang và kết luận rằng Trichoderma chỉ là phong trào.

Trichoderma gần như có mặt trong mọi mô hình canh tác, từ vườn cây lâu năm ngoài trời đến nhà màng trồng giá thể. Sự phổ biến này khiến nhiều người mặc định rằng chỉ cần “có dùng Trichoderma” là cây sẽ khỏe hơn, đất sẽ tơi hơn, và bệnh rễ sẽ giảm. Nhưng nếu quan sát thực tế đủ lâu, nhà vườn sẽ thấy hiệu quả của Trichoderma chênh lệch rất lớn giữa các vườn, thậm chí giữa các khu trong cùng một vườn.

Trichoderma được nhiều nhà vườn xem như một giải pháp quen thuộc để phòng bệnh rễ và cải tạo đất. Hầu như mô hình nào cũng từng sử dụng, từ vườn cây lâu năm ngoài trời đến nhà màng trồng giá thể. Tuy nhiên, chính sự phổ biến này lại tạo ra một thực tế khó chịu: cùng là Trichoderma nhưng hiệu quả mỗi vườn lại khác nhau rất xa. Có vườn dùng đúng nhịp, đất tơi hơn theo thời gian, rễ tơ ra đều, bệnh rễ giảm rõ. Nhưng cũng có vườn bón liên tục mà không cải thiện, thậm chí rễ yếu hơn và cây suy nhanh khi gặp mưa kéo dài.

Trong vài năm gần đây, vi sinh có lợi như Trichoderma, Bacillus và nhiều nhóm nấm, vi khuẩn hữu ích khác được ứng dụng ngày càng rộng rãi. Nhà vườn tìm đến vi sinh với kỳ vọng rất thực tế: giảm bệnh rễ, cải thiện đất, phục hồi hệ rễ và hướng tới canh tác bền hơn. Vi sinh cũng xuất hiện trong nhiều quy trình hiện đại, từ ủ phân, làm compost, cải tạo đất, đến đưa vào hệ tưới nhỏ giọt trong nhà màng.

Sau thu hoạch, bón phân phục hồi là việc hầu như vườn cà phê nào cũng làm. Đây là phản xạ rất tự nhiên, vì ai cũng thấy cây vừa trải qua một mùa nuôi trái dài, tiêu hao nhiều và chắc chắn cần hồi lại để bước vào chu kỳ mới. Thế nhưng, thực […]

Cà phê là cây công nghiệp dài ngày, chu kỳ tiêu hao dinh dưỡng kéo dài và “ăn” rất mạnh vào giai đoạn nuôi trái, tích lũy chất khô và hình thành nhân. Trong suốt mùa vụ, cây không chỉ rút khoáng từ đất mà còn rút cả phần dự trữ bên trong thân, cành, rễ và lá để ưu tiên cho trái. Vì vậy sau khi thu hoạch xong, nhìn bề ngoài có thể cây vẫn còn lá, vẫn còn xanh, nhưng bên trong hệ thống năng lượng dự trữ đã giảm, bộ rễ đã mệt và đất cũng thường bị nén chặt do đi lại, thu hái.

Trong thực tế, không ít vườn được bón phân khá đều tay nhưng cây vẫn suy, ra đọt không đồng loạt, hoa nở thiếu đồng đều và năng suất lên xuống thất thường. Nếu chỉ nhìn theo hướng thiếu dinh dưỡng thì người trồng sẽ có xu hướng tăng lượng phân, nhưng nhiều khi hiệu quả lại không tăng tương ứng. Nguyên nhân cốt lõi thường nằm ở chỗ bón sai thời điểm sinh lý. Cây có những giai đoạn không cần dinh dưỡng cao về số lượng, nhưng lại cực kỳ nhạy với mất cân đối. Ngược lại, có giai đoạn cây cần dinh dưỡng mạnh, nhưng chỉ có hiệu quả nếu trước đó cây đã có nền rễ và dự trữ tốt.

Sau thu hoạch, vườn cà phê bước vào một giai đoạn rất đặc biệt. Trên cây không còn mang trái, nên nhiều người tưởng rằng cây đã nhẹ gánh. Nhưng thực tế, đây lại là lúc cây lộ rõ tình trạng suy kiệt về sinh lý. Suốt mùa nuôi trái, cây đã phải liên tục huy động dinh dưỡng và năng lượng dự trữ để nuôi hạt, nên sau thu hoạch, phần dự trữ trong thân và rễ thường giảm mạnh, rễ tơ thưa đi, đất lại bị nén chặt do đi lại và thu hái. Nếu không phục hồi đúng cách, cây sẽ bước vào chu kỳ mới với một nền sức khỏe yếu, và năng suất vụ sau sẽ giảm dù nhà vườn vẫn bón phân đầy đủ.