Bọ trĩ không gây hại theo một kiểu cố định trong suốt vụ. Ở giai đoạn đọt, chúng đánh thẳng vào mô non đang bung, làm lá biến dạng và đọt yếu đi. Khi bước sang giai đoạn hoa, bọ trĩ lại tấn công vào cấu trúc rất mỏng manh của hoa, làm giảm khả năng thụ phấn và tăng rụng hoa, từ đó kéo theo giảm đậu trái. Khi trái non hình thành, vấn đề lại chuyển sang chất lượng thương phẩm, vì bọ trĩ để lại sẹo vỏ và da cám, mà một khi đã sẹo thì gần như không thể phục hồi đẹp lại.
Chính vì cơ chế và hậu quả thay đổi theo giai đoạn, chọn thuốc trị bọ trĩ hiệu quả không nên bắt đầu từ câu hỏi “thuốc nào mạnh”, mà bắt đầu từ câu hỏi “bọ trĩ đang tập trung ở đâu và mình cần bảo vệ cái gì”. Nếu xác định sai điểm nóng, bạn có thể dùng đúng hoạt chất nhưng vẫn thất bại do phun không trúng nơi trú ẩn, hoặc dùng quá mạnh ở giai đoạn nhạy cảm như hoa, gây tác động phụ lên ong thụ phấn và hệ sinh thái vườn.
Bài viết này sẽ đưa ra cách chọn nhóm thuốc theo từng giai đoạn đọt, hoa và trái non, đồng thời nhấn mạnh hai nguyên tắc đi kèm để hiệu quả bền hơn: phun trúng điểm trú ẩn và luân phiên theo cơ chế tác động để hạn chế kháng. Khi kết hợp đúng, bạn sẽ giảm số lần phun, giảm bùng lại và giữ vườn ổn định hơn trong suốt vụ.
📌 Gợi ý đọc thêm: [Bọ trĩ gây hại như thế nào? Dấu hiệu nhận diện và cách kiểm soát hiệu quả] 📌 Gợi ý đọc thêm: [Sử dụng luân phiên thuốc trị bọ trĩ để hạn chế kháng thuốc]
2. Hiểu nhanh ba “điểm nóng” của bọ trĩ theo sinh lý cây
2.1. Giai đoạn đọt
Đọt non là giai đoạn cây ưu tiên dinh dưỡng để tạo lá mới và mở rộng tán. Mô ở giai đoạn này mềm, mỏng, giàu dịch tế bào và rất dễ bị tổn thương. Với bọ trĩ, đây là “mục tiêu dễ khai thác” vì chỉ cần cào chích hút một lượng nhỏ cũng đã tạo ra những vết bạc li ti, rồi nhanh chóng làm lá xoăn và biến dạng khi lá đang giãn.
Điểm khó là bọ trĩ hiếm khi đứng lộ trên mặt lá. Ở giai đoạn đọt, chúng thường núp trong búp, kẽ lá, mặt dưới lá non và những vị trí khuất gió trong tán. Vì vậy, bài toán ở giai đoạn này không chỉ là chọn nhóm thuốc có hiệu lực, mà còn là chọn kiểu tác động và kỹ thuật phun sao cho thuốc vào được đúng nơi bọ trĩ trú.
2.2. Giai đoạn hoa
Nếu đọt là mô non mềm thì hoa lại là cấu trúc “nhạy cảm” hơn một bậc, vì chỉ cần tổn thương cơ học nhẹ cũng có thể làm giảm sức sống của hoa. Không gian trong chùm hoa là nơi trú ẩn rất tốt cho bọ trĩ, vì ít gió, nhiều khe hẹp, lại có nhiều bề mặt mỏng. Bọ trĩ chỉ cần mật số không quá lớn cũng có thể làm hoa thâm, cháy nhẹ, giảm khả năng thụ phấn và tăng rụng hoa.
Giai đoạn hoa còn có một ràng buộc khác mà nhiều vườn thường bỏ qua, đó là yếu tố thụ phấn và hệ sinh thái. Nhiều vườn có ong thụ phấn hoặc cần giữ thiên địch để kìm bọ trĩ. Vì vậy, chọn thuốc ở giai đoạn hoa luôn phải cân bằng giữa hiệu lực và an toàn sinh học, đồng thời phải chú ý thời điểm phun để hạn chế rủi ro.
2.3. Giai đoạn trái non
Trái non có vỏ mỏng và đang trong giai đoạn tăng trưởng, giãn tế bào mạnh. Đây là điều kiện khiến bọ trĩ gây sẹo rất dễ. Vết cào chích lúc này không chỉ tạo bạc màu, mà còn để lại sẹo, da cám hoặc vết nhám, và khi trái lớn lên, vết sẹo thường vẫn tồn tại, làm giảm giá trị thương phẩm suốt vụ.
Vì vậy, nhu cầu chính ở trái non là bảo vệ bề mặt trái và hạn chế tổn thương lặp lại. Ở giai đoạn này, mục tiêu không chỉ là hạ mật số nhanh, mà là duy trì hiệu lực ổn định để không xảy ra chu kỳ bùng lại làm trái bị sẹo thêm lần nữa.
3. Nguyên tắc chung trước khi chọn nhóm thuốc
3.1. Xác định mục tiêu can thiệp
Trước khi nhìn vào danh sách hoạt chất, bạn cần xác định rõ mình đang muốn đạt mục tiêu gì. Nếu bọ trĩ đang bùng mạnh và đọt hoặc hoa bị hại thấy rõ, mục tiêu là cắt mật số nhanh để cứu mô non. Nếu bọ trĩ đang rải rác nhưng trái non có nguy cơ sẹo, mục tiêu chuyển sang duy trì mật số thấp và giữ ổn định trong thời gian dài. Song song với hai mục tiêu đó, bạn phải luôn đặt mục tiêu thứ ba là giảm rủi ro kháng bằng cách luân phiên theo cơ chế tác động.
Khi mục tiêu rõ, việc chọn nhóm thuốc sẽ bớt cảm tính. Bạn sẽ tránh được kiểu chọn “thuốc mạnh cho yên tâm”, trong khi thực tế có lúc cần mạnh để cắt bùng, nhưng cũng có lúc cần nhẹ và bền để giữ.
3.2. Xác định vị trí trú ẩn để chọn kiểu thuốc phù hợp
Bọ trĩ trú sâu trong búp và kẽ hoa, nên nếu bạn dùng thuốc thiên về tiếp xúc mà độ phủ kém, hiệu quả thường hụt. Ngược lại, nếu bạn cần bảo vệ mô non đang phát triển liên tục, bạn có thể cân nhắc những nhóm có tính thấm sâu hoặc vị độc phù hợp, vì chúng hỗ trợ bảo vệ mô non trong một khoảng thời gian nhất định.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng không có nhóm nào thay thế được kỹ thuật phun. Thuốc có tính thấm sâu cũng không thể “tự chạy” vào đúng kẽ hoa nếu bạn phun sai hướng và sai điểm. Vì vậy, chọn kiểu thuốc luôn đi cùng yêu cầu về độ phủ và vị trí phun.
3.3. Luôn đặt yếu tố an toàn hệ sinh thái lên trước, nhất là ở giai đoạn hoa
Giai đoạn hoa là giai đoạn nhạy cảm nhất về hệ sinh thái vì liên quan trực tiếp tới thụ phấn. Nếu vườn có ong thụ phấn hoặc đang cần bảo vệ thiên địch, lựa chọn nhóm thuốc và thời điểm phun phải thận trọng. Bạn cần bám nhãn sản phẩm, khuyến cáo địa phương và cân nhắc cách phun để giảm tác động ngoài ý muốn.
Điểm mấu chốt là nếu bạn xử lý bọ trĩ mà làm mất hệ hỗ trợ tự nhiên của vườn, bạn có thể “thắng một lần” nhưng lại “thua cả vụ” vì bọ trĩ dễ bùng trở lại mạnh hơn khi thiên địch bị suy giảm.
3.4. Đừng chọn theo tên thương mại, hãy chọn theo cơ chế tác động
Nhiều sản phẩm khác tên nhưng cùng hoạt chất hoặc cùng cơ chế tác động. Nếu bạn chỉ đổi tên thương mại mà không đổi cơ chế, áp lực chọn lọc lên bọ trĩ vẫn giữ nguyên và kháng sẽ tăng nhanh. Vì vậy, khi xây chương trình theo giai đoạn, bạn nên ghi lại cơ chế của mỗi lần can thiệp để chủ động luân phiên.
4. Khung nhóm thuốc thường dùng để trị bọ trĩ
Mục này giống như một “bảng từ điển” để bạn dùng ở các phần sau. Bạn không cần nhớ hết mọi hoạt chất, chỉ cần nắm nhóm cơ chế và điểm mạnh, điểm yếu để chọn đúng vai trò.
4.1. Nhóm Spinosyn
Ví dụ hoạt chất thường gặp là spinosad và spinetoram. Nhóm này thường cho hiệu lực tốt trên bọ trĩ ở đọt và hoa nếu phun trúng nơi trú ẩn. Vì hiệu lực thường rõ, nhiều vườn dùng nhóm này như một lựa chọn để cắt mật số nhanh.
Điểm yếu là áp lực kháng cao nếu lặp nhiều. Nếu bạn lạm dụng nhóm này liên tục qua nhiều đợt, hiệu lực có thể hụt dần và rất khó kéo lại.
4.2. Nhóm Avermectin
Ví dụ hoạt chất thường gặp là abamectin và emamectin benzoate. Nhóm này hay cho hiệu lực tốt trên ấu trùng bọ trĩ, và tùy sản phẩm có thể có mức thấm qua lá nhất định. Trong thực tế, nhóm này được dùng khá phổ biến vì quen thuộc và dễ tìm.
Điểm yếu là phụ thuộc rất mạnh vào độ phủ và vị trí phun. Nếu bạn phun không tới búp, kẽ lá và mặt dưới lá, hiệu quả sẽ giảm rõ dù hoạt chất có phù hợp.
4.3. Nhóm vị độc và lưu dẫn kiểu chích hút
Ví dụ gồm imidacloprid, thiamethoxam, acetamiprid, dinotefuran, và một số nhóm mới hơn tùy thị trường như sulfoxaflor, flupyradifurone. Nhóm này thường hữu ích khi cây ra đọt liên tục và bạn cần hỗ trợ bảo vệ mô non trong một khoảng thời gian.
Điểm yếu là không phải lúc nào cũng xử lý tốt bọ trĩ trong hoa nếu kỹ thuật phun kém hoặc bọ trĩ trú quá sâu trong kẽ hoa. Vì vậy, nhóm này thường phù hợp vai trò giữ hơn là vai trò cắt bùng trong điều kiện bọ trĩ núp kín.
4.4. Nhóm tiếp xúc mạnh và nhóm ảnh hưởng chuyển hóa năng lượng
Ví dụ thường được nhắc tới là chlorfenapyr và một số hoạt chất tiếp xúc khác tùy đăng ký. Nhóm này có thể hạ mật số nhanh nếu phun trúng, đặc biệt trong tình huống mật số cao và cần cắt nhanh.
Điểm yếu là yêu cầu kỹ thuật phun tốt và cần cân nhắc an toàn, thời gian cách ly, cũng như tác động lên hệ sinh thái. Đây là nhóm cần dùng có kỷ luật, không dùng theo cảm giác.
4.5. Nhóm sinh học và hỗ trợ IPM
Bao gồm Beauveria, Metarhizium, dầu khoáng và xà phòng sinh học. Vai trò chính của nhóm này là giảm áp lực kháng, duy trì mật số thấp và hỗ trợ chương trình dài hạn. Khi dùng đúng điều kiện và đúng thời điểm, nhóm sinh học giúp vườn bền hơn và giảm lệ thuộc hóa học.
Điểm cần lưu ý là nhóm sinh học thường tác động chậm hơn, nên bạn phải dùng theo chương trình và đặt kỳ vọng đúng, đặc biệt khi bọ trĩ đang bùng mạnh.
5. Chọn nhóm thuốc theo giai đoạn đọt
5.1. Đặc điểm gây hại ở đọt cần nhắm tới
Ở giai đoạn đọt, bọ trĩ tập trung trong búp và lá non, gây lá nhăn, xoăn, bạc màu và cháy mô. Vì lá đang phát triển, tổn thương xảy ra sớm sẽ khiến lá biến dạng rõ rệt, làm đọt yếu và chậm phát triển.
Vì vậy, mục tiêu ở giai đoạn đọt thường gồm hai phần. Phần thứ nhất là hạ mật số nhanh để chặn tổn thương đang diễn ra. Phần thứ hai là bảo vệ đợt đọt mới, vì nếu đọt ra liên tục mà bọ trĩ vẫn còn, lá mới bung lại tiếp tục bị đánh.
5.2. Nhóm thuốc thường phù hợp ở giai đoạn đọt
Ở đọt, yếu tố quyết định là bọ trĩ núp sâu trong búp và mặt dưới lá non. Vì vậy, nhóm thuốc phù hợp thường là nhóm có hiệu lực tốt trên bọ trĩ và có khả năng tiếp cận nơi trú ẩn khi bạn phun đúng. Trong thực tế, nhóm có tính thấm qua mô lá ở mức nhất định sẽ có lợi thế hơn so với nhóm tiếp xúc thuần túy nếu độ phủ chưa thật hoàn hảo.
Nếu đọt ra liên tục, bạn có thể cân nhắc đưa nhóm vị độc hoặc lưu dẫn phù hợp vào chương trình để hỗ trợ bảo vệ mô non. Tuy nhiên, nhóm này nên được xem là một mắt xích trong chương trình, không phải một giải pháp đơn độc. Nếu bạn bỏ qua độ phủ, bọ trĩ vẫn còn ở búp và tiếp tục gây hại.
Khi mật số thấp và vườn kiểm soát môi trường bùng phát tốt, nhóm sinh học và các giải pháp hỗ trợ có thể dùng để giữ mật số dưới ngưỡng, từ đó giảm nhu cầu phải dùng hóa học liên tục.
5.3. Kỹ thuật phun quyết định hiệu quả ở đọt
Ở đọt, phun mà không vào búp thì gần như coi như chưa phun. Bạn cần tập trung vào búp, mặt dưới lá non và các điểm tán rậm nơi ít gió. Nếu béc phun chỉ hướng lên trên, thuốc thường phủ mặt trên lá, trong khi bọ trĩ trú phía dưới, hiệu quả sẽ hụt.
Thời điểm phun nên ưu tiên sáng sớm hoặc chiều mát để tăng bám và giảm bay hơi. Ngoài ra, khi điều kiện khô nóng, thuốc dễ bốc hơi nhanh, nên phun đúng thời điểm sẽ giúp nâng hiệu quả rõ rệt ngay cả khi không đổi thuốc.
5.4. Lỗi thường gặp ở giai đoạn đọt
Lỗi phổ biến nhất là chỉ phun mặt trên lá. Khi thấy lá vẫn xoăn và bọ trĩ vẫn còn, nhà vườn thường đổi thuốc, nhưng thực ra nguyên nhân chính là thuốc không gặp bọ trĩ.
Lỗi thứ hai là thấy đọt xanh lại rồi dừng sớm. Bọ trĩ có vòng đời nhanh, nếu bạn dừng khi chưa đủ để cắt chu kỳ phát sinh, vài ngày sau bọ trĩ bật lại, và đợt lá mới bung tiếp tục bị hại.
📌 Gợi ý đọc thêm: [Kỹ thuật phun thuốc để trúng bọ trĩ trong búp non và mặt dưới lá]
6. Chọn nhóm thuốc theo giai đoạn hoa
6.1. Vì sao giai đoạn hoa “khó trị” hơn đọt
Giai đoạn hoa khó trị hơn vì bọ trĩ trú sâu trong hoa, chùm hoa và kẽ nụ. Không gian kín làm thuốc khó lọt vào nếu bạn không phun đúng hướng và không đủ độ phủ. Nhiều vườn phun bên ngoài chùm hoa, nhìn như đã phủ, nhưng bên trong nơi bọ trĩ trú vẫn khô, nên hiệu quả thấp.
Ngoài ra, giai đoạn hoa còn nhạy cảm vì liên quan thụ phấn. Can thiệp sai có thể ảnh hưởng ong thụ phấn và làm rối hệ sinh thái. Khi đó, dù bạn hạ được bọ trĩ ngắn hạn, bạn lại tạo điều kiện để bọ trĩ bùng lại mạnh hơn do thiên địch giảm.
6.2. Mục tiêu xử lý ở giai đoạn hoa
Mục tiêu đầu tiên là giảm mật số trong hoa để hạn chế rụng hoa và tăng tỷ lệ đậu trái. Nhiều trường hợp không cần diệt sạch, mà cần đưa bọ trĩ xuống dưới ngưỡng gây hại cơ học lên hoa.
Mục tiêu thứ hai là hạn chế tác động lên ong thụ phấn và hệ sinh thái vườn. Đây là điểm bắt buộc, vì nếu bạn làm mất hệ hỗ trợ tự nhiên, bọ trĩ dễ bùng trở lại và bạn sẽ phải phun nhiều hơn ở giai đoạn trái non.
Mục tiêu thứ ba là chọn giải pháp có tính chọn lọc và thời điểm phun hợp lý. Ở hoa, thời điểm đôi khi quan trọng ngang với hoạt chất.
6.3. Nguyên tắc chọn nhóm thuốc ở giai đoạn hoa
Bạn nên ưu tiên nhóm có hiệu lực trên bọ trĩ trong điều kiện trú ẩn kín, đồng thời ít ảnh hưởng hơn tới ong theo hướng dẫn nhãn và khuyến cáo địa phương. Trọng tâm là vừa đánh trúng bọ trĩ trong kẽ hoa, vừa giảm rủi ro với hoạt động thụ phấn.
Nếu bắt buộc phải dùng nhóm hóa học mạnh, bạn cần chọn thời điểm tránh giờ ong hoạt động và kiểm soát kỹ liều theo nhãn. Nhiều sự cố trong vườn không đến từ hoạt chất, mà đến từ việc phun sai thời điểm và phun quá đậm trong giai đoạn nhạy cảm.
Một đoạn cần nhấn mạnh ở đây là nguyên tắc an toàn với ong. Ở giai đoạn hoa, mọi quyết định dùng thuốc đều phải đi kèm câu hỏi: vườn có ong thụ phấn không, ong đang hoạt động giờ nào, và sản phẩm mình dùng có khuyến cáo gì về ong. Chỉ cần bỏ qua câu hỏi này, rủi ro sẽ tăng rất nhanh.
6.4. Hướng phối hợp IPM cho giai đoạn hoa
Ở giai đoạn hoa, giám sát cần làm kỹ hơn vì chỉ cần mật số vừa phải cũng gây thiệt hại. Bạn có thể dùng bẫy dính để theo dõi xu hướng, đồng thời kiểm tra trực tiếp trong chùm hoa, vì bẫy cho biết áp lực chung, còn kiểm tra trong hoa cho biết điểm nóng thật sự.
Song song, xen kẽ giải pháp sinh học và vệ sinh vườn để giảm áp lực phải phun dày. Khi vườn thông thoáng và hệ sinh thái ổn, bạn sẽ ít phải dùng những can thiệp mạnh ở giai đoạn hoa, và điều đó giúp vụ trái non về sau an toàn hơn.
📌 Gợi ý đọc thêm: [Bọ trĩ trong hoa: vì sao phun mãi không hết và cách xử lý đúng]
7. Chọn nhóm thuốc theo giai đoạn trái non
7.1. Tổn thất chính ở trái non
Ở trái non, tổn thất lớn nhất là sẹo vỏ, da nhám và nám, làm giảm giá trị thương phẩm. Điều quan trọng là tổn thương xảy ra càng sớm thì hậu quả càng theo suốt vụ. Vì vậy, quản lý bọ trĩ ở trái non thường mang tính “phòng thiệt hại chất lượng” nhiều hơn là “cứu cây”.
7.2. Mục tiêu xử lý ở trái non
Mục tiêu đầu tiên là bảo vệ bề mặt trái và vùng gần cuống trái, vì đây thường là nơi bọ trĩ gây hại rõ. Mục tiêu thứ hai là duy trì hiệu lực ổn định, tránh bùng lại theo chu kỳ, vì mỗi lần bùng lại là thêm một lần sẹo.
Mục tiêu thứ ba là tránh cháy trái hoặc tạo sẹo do chính thao tác phun sai hoặc trộn sai. Trái non rất nhạy với sai lầm pha trộn và phun dày, nên an toàn thao tác ở giai đoạn này quan trọng không kém hiệu lực côn trùng.
7.3. Nguyên tắc chọn nhóm thuốc ở trái non
Ở trái non, bạn ưu tiên nhóm có khả năng bảo vệ bề mặt và duy trì hiệu lực trong điều kiện ngoài đồng, kết hợp với độ phủ tốt. Nếu bọ trĩ trú trong tán rậm, bạn cần một giải pháp giúp thuốc phủ được mặt khuất của trái, vì đây là nơi thường bị bỏ sót.
Trong nhiều vườn, sai lầm không nằm ở chọn sai nhóm, mà nằm ở việc “không tới được trái”. Do đó, khi chọn nhóm thuốc, bạn nên đặt câu hỏi thực dụng: với điều kiện tán hiện tại, mình có thể phun phủ đủ không, hay cần điều chỉnh tán và kỹ thuật phun trước.
7.4. Kỹ thuật phun đặc thù ở trái non
Trên trái non, bạn phải tập trung vào mặt khuất của trái, vùng tán rậm, nơi trái nằm sâu trong lá. Đây là những điểm bọ trĩ dễ trú và dễ gây sẹo nhưng lại khó phủ thuốc nhất.
Thời điểm phun nên chọn lúc mát để tránh sốc và giảm nguy cơ cháy bề mặt trái. Trái non nhạy, nên chỉ cần phun lúc nắng gắt hoặc pha trộn không phù hợp, bạn có thể tạo ra sẹo do cháy thuốc, và lúc đó rất khó phân biệt với sẹo do bọ trĩ.
Cần nhắc rõ một cảnh báo ở đây: trái non rất nhạy cảm với sai lầm pha trộn và phun dày. Nếu bạn trộn nhiều loại để chắc ăn, hoặc dùng phụ gia quá tay, nguy cơ cháy trái và tạo sẹo tăng. Khi đã sẹo do cháy, hậu quả cũng đi theo đến cuối vụ như sẹo do bọ trĩ.
📌 Gợi ý đọc thêm: [Bọ trĩ gây sẹo trái: nhận diện sớm và chiến lược bảo vệ trái non]
8. Gợi ý “cây quyết định” để chọn nhóm thuốc theo giai đoạn
8.1. Nếu trọng tâm là đọt
Khi trọng tâm là đọt, bạn ưu tiên giải pháp đánh tốt vào búp và mặt dưới lá, vì đó là nơi bọ trĩ trú. Nếu đọt ra liên tục, cân nhắc thêm giải pháp hỗ trợ bảo vệ mô non trong một khoảng thời gian, nhưng vẫn phải đảm bảo phun trúng búp.
Sau khi phun, bạn nên kiểm tra lại sau vài ngày để xác nhận mật số giảm và đợt lá mới bung không tiếp tục bị hại. Nếu hiệu lực hụt, hãy xem lại độ phủ trước khi kết luận do thuốc.
8.2. Nếu trọng tâm là hoa
Khi trọng tâm là hoa, bạn ưu tiên an toàn thụ phấn và an toàn ong. Bạn chọn nhóm có tính chọn lọc hơn theo hướng dẫn nhãn và chọn thời điểm phun hợp lý. Đồng thời tăng giám sát để chỉ can thiệp khi vượt ngưỡng, vì phun mù trong giai đoạn hoa là cách nhanh nhất làm hỏng hệ sinh thái và tạo bùng lại.
8.3. Nếu trọng tâm là trái non
Khi trọng tâm là trái non, ưu tiên số một là độ phủ và hiệu lực ổn định để tránh sẹo lặp lại. Bạn tập trung phun đúng mặt khuất của trái và vùng tán rậm, đồng thời hạn chế các thao tác rủi ro như trộn nhiều thuốc hoặc phun trong điều kiện nắng nóng.
9. Luân phiên cơ chế tác động theo từng giai đoạn để hạn chế kháng
9.1. Vì sao nên luân phiên ngay trong một vụ
Bọ trĩ có vòng đời nhanh. Nếu bạn lặp một cơ chế tác động trong cùng vụ, quần thể kháng có thể hình thành sớm, làm những lần phun sau hiệu lực giảm nhanh. Do đó, luân phiên không phải là việc để dành cho vụ sau, mà là việc cần làm ngay trong vụ để giữ hiệu lực.
9.2. Nguyên tắc luân phiên đơn giản, dễ áp dụng
Bạn tránh lặp cùng cơ chế tác động liên tiếp quá nhiều lần. Khi vừa cắt mật số bằng một cơ chế, bạn chuyển sang cơ chế khác để giữ mật số thấp, thay vì phun tiếp cùng nhóm vì thấy hiệu quả. Khi điều kiện cho phép, xen kẽ giải pháp sinh học để giảm áp lực kháng và giữ thiên địch.
📌 Gợi ý đọc thêm: [Cách luân phiên thuốc trị bọ trĩ để hạn chế kháng thuốc]
10. Sai lầm phổ biến khi chọn thuốc theo giai đoạn
Sai lầm phổ biến là dùng một nhóm thuốc cho cả đọt, hoa và trái non chỉ vì quen tay. Cách này thường dẫn tới hai hệ quả: kháng tăng nhanh và hiệu quả giảm theo thời gian.
Một sai lầm khác là đổi tên thương mại nhưng thực chất vẫn lặp cơ chế tác động. Về cảm giác thì bạn đã đổi thuốc, nhưng về sinh học thì bọ trĩ vẫn gặp cùng một áp lực.
Ở giai đoạn hoa, nhiều vườn không chú ý ong thụ phấn và thời điểm phun. Hậu quả là giảm thụ phấn hoặc làm suy giảm hệ sinh thái, khiến bọ trĩ dễ bùng lại.
Ở giai đoạn trái non, sai lầm hay gặp là phun sai kỹ thuật hoặc trộn sai, gây cháy và tạo sẹo do chính thao tác phun. Khi đã sẹo, hậu quả đi theo đến cuối vụ.
Cuối cùng, nếu chỉ tập trung vào thuốc mà bỏ qua tán rậm, cỏ dại và cây ký chủ quanh vườn, bọ trĩ luôn có nơi trú và nguồn bùng, bạn sẽ luôn phải phun đuổi theo.
11. Kết luận
Chọn nhóm thuốc trị bọ trĩ theo giai đoạn là cách làm giúp tăng hiệu quả và giảm rủi ro kháng. Ở đọt, trọng tâm là đánh trúng búp và mặt dưới lá, đồng thời bảo vệ mô non đang bung. Ở hoa, trọng tâm là xử lý đúng điểm trú ẩn trong hoa nhưng vẫn ưu tiên an toàn thụ phấn và hệ sinh thái. Ở trái non, trọng tâm là bảo vệ bề mặt trái bằng độ phủ tốt và hiệu lực ổn định, đồng thời tránh sai lầm thao tác gây cháy và tạo sẹo.
Khi kết hợp đúng với kỹ thuật phun và luân phiên theo cơ chế tác động, bạn sẽ giảm số lần phun và vườn ổn định hơn trong suốt vụ.
⏩⏩ Mời quý vị và các bạn quan tâm theo dõi các nền tảng truyền thông để tìm hiểu, trao đổi và chia sẻ thêm về các kinh nghiệm trong đầu tư và sản xuất nông nghiệp cùng cộng đồng và chuyên gia tại:
- Youtube: Youtube.com/@Kythuattrongcayvn
- Facebook Page: Facebook.com/kythuattrongcay.vn/
- Facebook Group: Facebook.com/6441565519262518
- Tiktok: Tiktok.com/@kythuattrongcay.vn
