Lưu trữ danh mục: CÂY CÔNG NGHIỆP

Thực tế cho thấy cả hai hướng cực đoan đều dễ dẫn đến sai. Thu hoạch xong không đồng nghĩa với bón càng sớm càng tốt. Nhưng để đó không bón gì trong thời gian dài cũng không phải luôn an toàn, vì cây vẫn cần một nền phục hồi đúng cách để tái lập sức sống. Vấn đề then chốt nằm ở chỗ hiểu đúng cây cà phê sau thu hoạch đang cần gì, và cần theo thứ tự nào.

Sau thu hoạch, cây cà phê bước ra khỏi giai đoạn tiêu hao dinh dưỡng lớn nhất trong năm. Trái đã hái xong, áp lực nuôi quả chấm dứt, nhìn bề ngoài có vẻ như cây sẽ nhẹ gánh và nhanh hồi. Nhưng thực tế lại ngược lại ở nhiều vườn. Đây là giai đoạn rất nhạy cảm, vì cây đang thiếu dự trữ, rễ đang yếu, đất thường bị nén và hệ sinh học đất suy giảm sau một mùa tưới bón và đi lại dày đặc. Nếu bón đúng, cây hồi bền và bước vào chu kỳ mới với nền rễ khỏe, đọt ra đều. Nếu bón sai, cây có thể xanh nhanh trong ngắn hạn nhưng suy âm thầm, rồi trả giá ở giai đoạn ra hoa và năng suất vụ sau.

Sau khi thu hoạch xong, nhiều nhà vườn đứng trước một băn khoăn rất quen thuộc: có cần rửa vườn cà phê hay không. Có người cho rằng rửa vườn giúp làm sạch sâu bệnh tồn lưu, giúp cây nhẹ gánh và khỏe hơn cho vụ sau. Ngược lại, cũng có ý kiến lo rửa vườn sẽ làm cây sốc, vừa tốn chi phí vừa khiến quá trình phục hồi bị gián đoạn, nhất là khi rễ đang yếu và đất đang bí.

Sau nhiều năm canh tác liên tục, đất vườn cà phê thường thay đổi theo hướng nghèo hữu cơ, chai cứng và suy giảm hệ sinh học. Nhiều nhà vườn nhận ra điều này nên bắt đầu bón phân hữu cơ, tăng lượng phân chuồng hoặc mua thêm hữu cơ đóng bao. Thế nhưng, không ít trường hợp bón hữu cơ nhiều năm vẫn không cải thiện được đất. Đất vẫn cứng, giữ ẩm kém, rễ tơ ra ít, cây phục hồi chậm sau thu hoạch và hiệu quả không như kỳ vọng.

Trong canh tác cà phê, nhiều nhà vườn có thói quen nhìn tán để đo sức cây. Thấy lá xanh là yên tâm, thấy đọt bật mạnh là tin rằng cây đã hồi, thấy tán dày là cho rằng vụ sau ổn. Những dấu hiệu đó có giá trị, nhưng chỉ phản ánh phần ngọn của câu chuyện. Cốt lõi của sự hồi phục luôn nằm ở dưới đất, nơi hệ rễ quyết định cây có thật sự lấy lại khả năng hút nước, hút khoáng và tái lập dự trữ hay chưa.

Sau nhiều năm canh tác liên tục, đất trồng cà phê thường thay đổi theo hướng bất lợi mà người trồng khó nhận ra ngay. Đất dần chai cứng, ít tơi xốp, hệ vi sinh yếu, khả năng giữ và nhả dinh dưỡng kém. Đến sau thu hoạch, những vấn đề đó lộ rõ hơn vì cây vừa trải qua giai đoạn tiêu hao nặng, rễ tơ thưa, và đất lại bị nén thêm bởi đi lại, thu hái, tưới nhiều. Lúc này, nhiều nhà vườn bắt đầu thấy một hiện tượng quen thuộc: bón phân không còn hiệu quả như trước, cây hồi chậm, đọt ra không đều, rễ yếu và năng suất giảm dần theo năm.