Lưu trữ tác giả: Duli Agri

Thuốc trừ sâu tiếp xúc là một trong những nhóm thuốc được sử dụng phổ biến nhất trong canh tác nông nghiệp, đặc biệt ở những thời điểm sâu hại xuất hiện lộ thiên trên lá, thân và các bộ phận dễ quan sát của cây trồng. Khi cầm bình phun trên tay, nhiều nhà vườn có xu hướng ưu tiên nhóm này vì cảm giác rất rõ ràng. Phun xong có thể thấy sâu rơi khỏi lá, giảm mật số nhanh, vườn “êm” lại ngay. Ở góc độ tâm lý canh tác, đó là một ưu điểm rất mạnh vì nó tạo cảm giác kiểm soát được tình hình.

Trong thực tế sản xuất, thuốc trừ sâu thường được chia rất đơn giản thành hai nhóm là sinh học và hóa học. Cách gọi này dễ nhớ, dễ trao đổi ngoài vườn và cũng phù hợp với thói quen mua bán trên thị trường. Nhưng chính vì quá đơn giản nên nó vô tình che khuất điểm quan trọng nhất. Hai nhóm thuốc này không chỉ khác nhau về nguồn gốc hoạt chất, mà còn khác nhau về cách chúng tác động lên sâu hại ở cấp độ sinh học.

Trong thực tế canh tác, khi sâu hại bùng phát mạnh, câu hỏi được nông dân đặt ra nhiều nhất không phải là thuốc nào bền hay thuốc nào an toàn, mà là thuốc nào phun vào là sâu chết nhanh nhất. Áp lực cứu vườn, bảo vệ đọt non, giữ lá, giữ trái non khiến tốc độ tác động của thuốc trở thành tiêu chí ưu tiên hàng đầu. Nhiều người chỉ cần thấy sâu rơi khỏi lá sau khi phun là đã yên tâm, bởi cảm giác đó giống như mình vừa kịp thời chặn đứng một đợt phá hại.

Trong những năm gần đây, thuốc trừ sâu sinh học được nhắc đến ngày càng nhiều như một giải pháp thay thế cho thuốc hóa học, đặc biệt trong nông nghiệp an toàn, hữu cơ và các mô hình canh tác bền vững. Khi người trồng bắt đầu quan tâm đến tồn dư, đến sức khỏe đất, đến hệ sinh thái vườn và đến yêu cầu thị trường, họ tự nhiên sẽ tìm đến những lựa chọn “mềm hơn” và ít rủi ro hơn. Thuốc sinh học vì thế trở thành một chủ đề nóng, vừa được kỳ vọng lớn, vừa bị soi xét nhiều.

Thuốc trừ sâu sinh học ngày càng được nhắc đến nhiều trong bối cảnh nông nghiệp an toàn và bền vững. Khi thị trường quan tâm hơn đến tồn dư, khi nhà vườn muốn giữ đất, giữ hệ sinh thái và giảm phụ thuộc vào thuốc hóa học phổ rộng, thuốc sinh học trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít nhà vườn vẫn cảm thấy nhóm thuốc này khó hiểu, khó chọn và khó dùng đúng. Có người thử một vài lần rồi bỏ, vì không thấy sâu chết nhanh. Có người mua theo lời giới thiệu, phun không đúng thời điểm, rồi kết luận rằng sinh học chỉ là giải pháp phụ.

Một trong những lý do khiến thuốc trừ sâu sinh học bị đánh giá là không hiệu quả nằm ở việc dùng sai thời điểm sinh học của cây và của sâu hại. Nhiều nhà vườn chỉ bắt đầu nghĩ đến thuốc sinh học khi sâu đã bùng phát mạnh, nghĩa là khi áp lực phá hại đã vượt ngưỡng, cây bắt đầu tổn thương rõ và người trồng cần một cú dập nhanh để cứu vườn. Trong tình huống đó, thuốc sinh học thường không cho cảm giác “ăn thuốc” như thuốc hóa học, nên dễ bị kết luận là yếu.