Lưu trữ tác giả: Duli Agri

Hệ rễ thường được nhắc đến như bộ phận hút nước và dinh dưỡng khoáng, nhưng nếu chỉ nhìn rễ dưới góc độ đó thì vẫn còn rất thiếu. Về mặt sinh lý, rễ chính là một trong những trung tâm điều phối sinh trưởng của cây thông qua việc tổng hợp, chuyển hóa và điều chỉnh nhiều nhóm hormone quan trọng.

Khả năng bật chồi, hay còn gọi là breaking bud, là một trong những điểm mấu chốt quyết định cây có phát triển tán tốt, ra đọt đều và giữ được năng suất ổn định hay không. Khi chồi nách bị ức chế, tán cây thưa, cành mang trái ít, khả năng hồi phục sau thu hoạch hoặc sau stress kém. Ngược lại, khi chồi bật đồng loạt nhưng không được kiểm soát, tán cây dễ rối, cạnh tranh dinh dưỡng với trái, dẫn đến năng suất và chất lượng đều bị ảnh hưởng.

Hệ rễ thường được nhìn nhận như bộ phận hút nước và dinh dưỡng khoáng, nhưng trên thực tế, vai trò của rễ sâu hơn rất nhiều. Về mặt sinh lý, rễ chính là một trung tâm điều phối sinh trưởng thông qua việc tổng hợp, điều chỉnh và vận chuyển nhiều nhóm hormone quan trọng trong cơ thể cây.

Ra hoa nghịch vụ là một kỹ thuật then chốt trong canh tác cây ăn trái, giúp tạo sản lượng vào thời điểm thị trường khan hàng, từ đó nâng giá trị kinh tế và góp phần ổn định nguồn cung. Tuy nhiên, để bắt cây ra hoa đúng ý trong bối cảnh thời tiết, ánh sáng, nhiệt độ không thuận lợi tự nhiên, người trồng không thể chỉ trông chờ vào phân bón hay tưới nước. Họ buộc phải can thiệp sâu hơn vào cơ chế sinh lý, đặc biệt là hệ thống hormone sinh trưởng điều khiển việc chuyển từ giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng sang giai đoạn sinh trưởng sinh thực.

Trong tự nhiên, cây trồng luôn phải đối mặt với nhiều dạng áp lực như nắng nóng kéo dài, thiếu nước, ngập úng, mặn xâm nhập, sốc dinh dưỡng hoặc suy rễ sau mưa lớn. Mỗi khi cảm nhận được những điều kiện bất lợi này, cây không chỉ phản ứng ở mức hình thái mà còn kích hoạt một hệ thống tín hiệu nội sinh khá phức tạp. Trong đó, hormone stress ABA, hay Abscisic Acid, giữ vai trò như một tín hiệu báo động trung tâm, giúp cây tạm thời thay đổi chiến lược sinh trưởng để ưu tiên sinh tồn.

Chuyển pha sinh trưởng vì vậy không chỉ là một mốc thay đổi hình thái bên ngoài, mà là một bước ngoặt sinh lý rất phức tạp, quyết định thời điểm ra hoa, tỉ lệ đậu trái và năng suất cuối cùng. Quá trình này không hề diễn ra ngẫu nhiên. Đó là kết quả của sự tương tác giữa hệ hormone nội sinh, trạng thái dinh dưỡng, tỉ lệ C N, sức khỏe hệ rễ, cường độ quang hợp và các điều kiện môi trường như ánh sáng, nhiệt độ, ẩm độ.

Xử lý ra hoa nghịch vụ luôn hấp dẫn vì mang lại giá trị kinh tế cao, giúp người trồng có trái vào lúc thị trường khan hàng. Tuy nhiên, đi kèm với đó là không ít rủi ro. Cùng một quy trình và cùng một loại thuốc, có vườn xử lý thành công, hoa ra đồng loạt, đậu trái tốt, nhưng cũng có vườn gần như thất bại, hoa ra lai rai, rụng nụ, rụng trái non và cây suy kiệt sau vụ. Sự khác biệt nằm rất rõ ở một điểm: sức cây trước khi xử lý.

Trong nhóm dinh dưỡng khoáng, ba nguyên tố Lân, Kali và Bo giữ vai trò giống như một “bộ khung kỹ thuật” cho phân hóa mầm hoa. Lân giúp rễ tơ phát triển và cung cấp năng lượng, Kali điều khiển dòng vận chuyển carbohydrate về mầm hoa, còn Bo đảm bảo cấu trúc và sức sống của mô hoa. Thiếu hoặc mất cân đối một trong ba yếu tố này, cây rất dễ mắc kẹt ở pha sinh dưỡng, nhất là khi người trồng cố gắng xử lý ra hoa nghịch vụ trong điều kiện khí hậu không thuận lợi.