Lưu trữ tác giả: Duli Agri

Cháy lá là một trong những rủi ro khiến nhiều nhà vườn “sợ” phân bón lá nhất. Chỉ cần một lần phun sai, lá xuất hiện đốm cháy, mép lá khô, chóp lá xém hoặc tệ hơn là rụng lá hàng loạt, cả vườn nhìn xuống sức rõ rệt. Điều đáng nói là cháy lá thường xảy ra đúng vào những thời điểm người trồng cần cây ổn định nhất, chẳng hạn giai đoạn nắng nóng, sau mưa, hoặc khi cây đang mang hoa, trái non. Vì vậy, một cú cháy lá không chỉ làm mất lá, mà còn làm mất nhịp sinh lý, kéo theo rụng hoa rụng trái và suy cây về sau.

Trong thực tế canh tác, hai khái niệm “phân bón lá” và “chất kích thích sinh học” thường bị dùng lẫn lộn. Một phần vì thói quen gọi tên theo cách sử dụng, hễ phun qua lá thì mặc định là phân bón lá. Một phần khác vì nhiều sản phẩm trên thị trường vừa ghi nhãn là phân bón lá, vừa quảng bá tác dụng kích thích sinh trưởng mạnh, làm cho ranh giới giữa hai nhóm trở nên mờ.

Trong canh tác hiện đại, người trồng có rất nhiều cách để đưa dinh dưỡng vào cây. Nhưng nếu nhìn vào thực tế vận hành của phần lớn nhà vườn, hai hình thức phổ biến nhất vẫn là phun phân bón lá và tưới bón qua rễ. Đây cũng là hai con đường tạo ra […]

Đạm là một trong những nguyên tố dinh dưỡng quan trọng nhất đối với cây trồng. Hầu hết các phản ứng tạo sinh khối như hình thành diệp lục, tổng hợp protein và hoạt hóa enzyme đều cần đạm làm nền. Chính vì vậy, trong nhóm phân bón lá, đạm thường được bổ sung để tạo phản ứng nhanh, giúp cây xanh lá, bật đọt và tăng sinh trưởng thân lá trong thời gian ngắn.

Trong canh tác, cây trồng hiếm khi rơi vào tình trạng thiếu hoàn toàn dinh dưỡng theo nghĩa “không có gì để ăn”. Phần lớn vấn đề phát sinh từ sự mất cân đối giữa các nguyên tố, đặc biệt là nhóm đa lượng NPK. Vì NPK là nền dinh dưỡng chính, chỉ cần lệch tỷ lệ kéo dài, cây sẽ đổi trạng thái sinh lý theo hướng bất lợi, dù tổng lượng phân bón đưa vào không hề thấp.

Trong canh tác thâm canh hiện nay, thất thoát NPK là một nguyên nhân âm thầm làm chi phí sản xuất tăng lên theo từng vụ, nhưng lại rất khó nhận ra bằng quan sát thông thường. Nhiều nhà vườn bón phân đều đặn, liều lượng không thấp, thậm chí càng năm sau càng tăng, nhưng cây vẫn phản ứng kém, bộ rễ yếu dần, đất nhanh chai và hiệu quả sử dụng phân giảm rõ rệt. Khi nhìn vào bức tranh tổng thể, người trồng dễ kết luận rằng cây đang thiếu dinh dưỡng, nhưng thực tế có khi dinh dưỡng đã được bón vào rất nhiều, chỉ là không còn nằm đúng nơi rễ có thể sử dụng.

Trong thực tế canh tác, rất nhiều nhà vườn có xu hướng dùng một công thức NPK quen tay cho nhiều khu đất khác nhau, rồi đánh giá hiệu quả dựa trên phản ứng ngắn hạn của cây như lá xanh nhanh, đọt bung mạnh hay trái lớn sớm. Cách làm này có thể đúng một phần trong thời gian ngắn, nhưng càng về lâu dài càng dễ bộc lộ nghịch lý: cùng một loại cây, cùng một công thức phân bón, nhưng vườn này đạt năng suất ổn định, vườn kia lại suy cây, rụng trái và chi phí phân ngày càng tăng.

Cây ăn trái là nhóm cây trồng có chu kỳ sinh trưởng dài, đòi hỏi sự ổn định sinh lý và khả năng nuôi trái bền vững qua nhiều năm liên tục. Chính vì trồng lâu năm, người làm vườn thường mặc định NPK là nền tảng dinh dưỡng không thể thiếu. Nhưng cũng từ đây nảy sinh tranh cãi lớn nhất: cùng một công thức NPK, có vườn đạt năng suất cao, trái đẹp đều, cây vẫn khỏe qua nhiều vụ; trong khi vườn khác lại suy nhanh, rụng trái, bệnh tăng và tuổi thọ giảm rõ rệt.

Dinh dưỡng luôn là nền tảng quyết định năng suất, chất lượng nông sản và sức bền sinh lý của cây trồng trong suốt chu kỳ sinh trưởng. Khi dinh dưỡng được xây đúng ngay từ đầu, cây không chỉ lớn nhanh mà còn có khả năng chống chịu tốt hơn trước mưa nắng thất thường, sâu bệnh và các loại stress sinh lý khác. Ngược lại, chỉ cần dinh dưỡng bị lệch ở một giai đoạn, hậu quả có thể kéo dài đến cuối vụ, thậm chí ảnh hưởng luôn sức cây cho vụ sau.